Nog voor de deadline van een project was bereikt, stuurde een klant in paniek ons een e-mail. We zorgden voor het Franse-Nederlandse deel van een opdracht, en een collega voor het Frans-Engelse deel. Zijn stuk was al een tijd ingeleverd, en de eindklant klaagde over de kwaliteit. Onze klant drukte ons op het hart om toch maar voorzichtig te zijn (alsof we dat nooit zijn), en hij stuurde ons ook de opmerkingen over de vertaling Frans-Engels.
We hebben geen vertaler Frans-Engels ingeschakeld om het boeltje te controleren, maar vertalers Frans-Nederlands die ook Engels-Nederlands aankunnen, bekeken de opmerkingen en vonden sommige wijzigingen… bizar. Ze letten daarbij alleen op de terminologie, en dus niet op vormvarianten of taalvarianten, die door de eindklant misschien werden afgekeurd omdat hij doodeenvoudig een andere voorkeur had, en niet omdat het taal- of vertaalfouten waren. Spul dus dat helemaal niet fout mocht worden aangerekend.
De opmerkingen over de terminologie waren in elk geval niet zinvol.
We vertelden dat dan ook aan onze klant.
Een dag voor de deadline ging ons werk de deur uit.
Een paar weken later kregen we eindelijk een reactie: een corrector van de eindklant had “fouten” gevonden, en onze klant eiste dat we de correctiekosten betaalden. Die beliepen 25% van de oorspronkelijk afgesproken prijs.
Veel tandengeknars, en we bekeken de opmerkingen.
Er was precies hetzelfde gebeurd als met de vertaling Frans-Engels: terminologische wijzigingen die geen steek hielden, of die wezen op voorkeuren van de klant.
De klant heeft recht op zijn voorkeuren, vanzelfsprekend, maar dan moet hij die wel vooraf melden. Dat is tenslotte in zijn voordeel: als er opmerkingen achteraf komen, loopt het project alleen maar vertraging op. Als het een truc is om de opdracht goedkoper te krijgen, dan is het dom. Tenslotte zijn er meer dan genoeg broddelaars die voor een appel en een ei een vertaling willen maken. Hij kan altijd bij hen langs, wij verplichten niemand om met ons te werken.
Dus lichtten we onze klant in over het karakter van de wijzigingen. We belden hen ook een keer op om onze bezwaren over hun aanpak uiteen te zetten.
Het was al bij al vreemd, want wij hadden met die klant nog geen problemen gehad, en we waren tijdens onze jarenlange samenwerking altijd tevreden geweest over hen.
Op het moment dat we de factuur moesten opstellen, belden we nogmaals, maar we kregen geen contact meer met de projectmanager. Dat bleek zelfs niet meer mogelijk. Voor zover wij begrepen, had de projectmanager niet alleen het bedrijf verlaten, maar konden ze haar zelfs niet terugvinden.
Hoe dan ook, ze verbonden ons met iemand anders door, hoger in de hiërarchie. Hij vertelde dat hij alles aan het bekijken was, maar niet direct kon antwoorden omdat er al zo veel mails heen-en-weer waren gegaan in verband met die zaak, en omdat er ook heel wat mails van de voormalige projectmanager nog niet waren behandeld. Hij vroeg me te wachten tot hij contact met me opnam. Dat is natuurlijk een beetje lastig, omdat ze konden hopen dat we het zouden vergeten.
Voorlopig stuurde ik de rekening zonder korting.
De nieuwe manager nam over de kwestie geen contact meer met ons op, maar uiteindelijk bleek dat onze factuur volledig werd betaald, zonder dat er verder nog enige communicatie tussen hen en ons was geweest.
Onze opmerkingen waren dus duidelijk aanvaard.
De oorspronkelijke projectmanager was blijkbaar niet helemaal opgewassen tegen sommige klanten, maar de oude rotten in het vak hebben de zaak op een of andere manier rechtgetrokken.
Het is niet omdat een klant opmerkingen heeft over een vertaling, dat hij ook gelijk heeft.
Als hij ongelijk heeft en voet bij stuk houdt, benadeelt hij zichzelf, want dan krijgt hij een slechte tekst. En er is altijd minstens sprake van vertraging.
Het is niet altijd verstandig van de vertaler om direct toe te geven.
Een vertaler kan natuurlijk fouten maken, en als dat het geval is, moet hij dat ook willen toegeven.
Maar toegeven als er geen fouten zijn, schept precedenten.
Want als een fout op zo’n moment als correct wordt beschouwd, wat moet de vertaler dan de volgende keer doen? Fouten maken voor die klant om de vertaling aanvaard te krijgen? Maar hoe kun je weten dat een fout… niet fout is? Of een tekst goed of niet goed is vertaald, wordt een kwestie van willekeur. Kwaliteit garanderen is dan niet meer mogelijk, omdat er geen norm meer is om de tekst te beoordelen.
Er zijn maar twee oplossingen: de klant aanvaardt de verantwoordingen van de vertaler voor de vertaling, of de klant stuurt vooraf een lijst met voorkeuren. Uiteindelijk heeft iedereen het recht op voorkeuren, maar als ze afwijken van de norm kan de vertaler ze niet kennen zonder ervan op de hoogte te worden gebracht.
De vertaler goed inlichten vermijdt tijdverlies, kosten en een hoop ongewenste frictie tussen mensen die tenslotte moeten samenwerken.
Categorie: Actualiteit
Wat verdient een literaire vertaler?
De vraag wat een literaire vertaler verdient, levert een moeilijke rekenoefening op. Het is immers afhankelijk van de winkelprijs van het boek, de kosten en winsten die eraf gaan voor allerlei tussenpersonen, en wat er uiteindelijk overblijft voor de vertaler. En voor de schrijver. Die is er ook nog. Schijnt het.
Maar een zekere Sandra van de Ven heeft ons wat op weg geholpen door op de blog Boekvertalers er een stukje over te schrijven.
Als voorbeeld nam ze een gemiddelde, uit het Engels vertaalde roman waaraan ze zelf had meegewerkt. Let wel: het voorbeeld geldt voor Nederland, en daar is er een vaste boekenprijs. Echter: de uitgevers kennen daar ook wel wat trucjes om af en toe aan die prijs te morrelen.
De kwestie is: de winkerlprijs is ongeveer 20 euro. Na aftrek van vanalles en nog wat blijft er voor de uitgever zo’n 12 euro over, waarmee hij alle facturen moet betalen die zijn kant opkomen.
Sandra van de Ven gaat dieper in op die facturen, maar wij gooien ze aan de kant en richten ons op de vertaler.
Zoals gezegd nam ze een eigen contract als voorbeeld. Het ging om een psychologische roman met een eerste oplage van 2.500 stuks. Daarvoor ontving ze ongeveer 5.500 euro, wat neerkomt op ongeveer 2,25 euro per exemplaar dat van het boek in de winkel wordt verkocht. Dus zo’n 11,25% van de winkelprijs van het boek.
Daar leren we al één ding uit: een Nederlandse schrijver van een regulier uitgegeven debuut krijgt pakweg 10% van de verkoopprijs van het boek, en dus MINDER dan wat de vertaler krijgt! Eens te meer is dus bewezen dat schrijvers gek zijn.
Maar wat leren we nog?
Dit: Sandra van de Ven beweert dat een gemiddelde vertaler voor zo’n boek (niet extreem lang of moeilijk) drie maanden nodig heeft, en dus eindigt met… ongeveer 1.800 euro per maand. Bruto.
De literaire vertaler is dus minder gek dan de schrijver, maar het scheelt niet veel.
Bovendien zijn sommige vertalers slome duikelaars en doen ze er nog langer over. Waardoor ze eindigen met soms maar 1.400 euro bruto per maand.
Kies een ander beroep.
Sprachkombinationen von Übersetzungsbüro MOTTE bereits übersetzt
- Englisch – Niederländisch
- Englisch – Flämisch
- Niederländisch – Englisch
- Flämisch – Englisch
- Französisch – Niederländisch
- Französisch – Flämisch
- Niederländisch – Französisch
- Flämisch – Französisch
- Deutsch – Niederländisch
- Deutsch – Flämisch
- Niederländisch – Deutsch
- Flämisch – Deutsch
- Spanisch – Niederländisch
- Niederländisch – Spanisch
- Flämisch – Spanisch
- Italienisch – Niederländisch
- Niederländisch – Italienisch
- Flämisch – Italienisch
- Chinesisch – Niederländisch
- Griechisch – Niederländisch
- Englisch – Französisch
- Englisch – Spanisch
- Englisch – Italienisch
- Englisch – Portugiesisch
- Englisch – Polnisch
- Englisch – Tschechisch
- Englisch – Chinesisch
- Englisch – Japanisch
- Englisch – Thai
- Englisch – Russisch
- Französisch – Englisch
- Französisch – Deutsch
- Französisch – Italienisch
- Englisch – Französisch
Sprachkombinationen von Übersetzungsbüro MOTTE bereits übersetzt – Kreuzung der Kommunikation
Die erste Sprache ist die Ausgangssprache.
Die zweite Sprache ist die Zielsprache.
Kombinationen mit Niederländisch und Flämisch
-
Mit Englisch
- Mit Französisch
- Mit Deutsch
- Mit Spanisch
- Mit Italienisch
Andere kombinationen mit Niederländisch
-
Kombinationen ohne Niederländisch oder Flämisch
-
Mit Englisch
-
Mit Französisch
Talencombinaties die al werden vertaald door Vertaalbureau Motte
- Engels – Nederlands
- Engels – Vlaams
- Nederlands – Engels
- Vlaams – Engels
- Frans – Nederlands
- Frans – Vlaams
- Nederlands – Frans
- Vlaams – Frans
- Duits – Nederlands
- Duits – Vlaams
- Nederlands – Duits
- Vlaams – Duits
- Spaans – Nederlands
- Nederlands – Spaans
- Vlaams – Spaans
- Italiaans – Nederlands
- Nederlands – Italiaans
- Vlaams – Italiaans
- Chinees – Nederlands
- Grieks – Nederlands
- Engels – Frans
- Engels – Spaans
- Engels – Italiaans
- Engels – Portugees
- Engels – Pools
- Engels – Tsjechisch
- Engels – Chinees
- Engels – Japans
- Engels – Tha
- Engels – Russisch
- Frans – Engels
- Frans – Duits
- Frans – Italiaans
- Engels – Frans
Talencombinaties die al werden vertaald door Vertaalbureau Motte – Kruispunt voor communicatie
De brontaal is eerst vermeld, de doeltaal als tweede.
Combinaties met Nederlands en Vlaams
-
Met Engels
- Met Frans
- Met Duits
- Met Spaans
- Met Italiaans
Andere combinaties met Nederlands
-
Combinaties zonder Nederlands of Vlaams
-
Met Engels
-
Met Frans
Des combinaisons de langues déjà traduites par le Bureau de traduction Motte
- anglais – néerlandais
- anglais – flamand
- néerlandais – anglais
- flamand – anglais
- français – néerlandais
- français – flamand
- néerlandais – français
- flamand – français
- allemand – néerlandais
- allemand – flamand
- néerlandais – allemand
- flamand – allemand
- espagnol – néerlandais
- néerlandais – espagnol
- flamand – espagnol
- italien – néerlandais
- néerlandais – italien
- flamand – italien
- chinois – néerlandais
- grec – néerlandais
- anglais – français
- anglais – espagnol
- anglais – italien
- anglais – portugais
- anglais – polonais
- anglais – tchèque
- anglais – chinois
- anglais – japonais
- anglais – thaïlandais
- anglais – russe
- français – anglais
- français – allemand
- français – italien
- anglais – français
Des combinaisons de langues déjà traduites par le Bureau de traduction Motte – Carrefour de communication
La langue source est indiquée avant la langue cible.
Les combinaisons avec le néerlandais et le flamand
-
Avec l’anglais
- Avec le français
- Avec l’allemand
- Avec l’espagnol
- Avec l’italien
Autres combinaisons avec le néerlandais
-
Des combinaisons sans le néerlandais ou le flamand
-
Avec l’anglais
-
Avec le français
Previously translated language combinations by Translation Office Motte
- English – Dutch
- English – Flemish
- Dutch – English
- Flemish – English
- French – Dutch
- French – Flemish
- Dutch – French
- Flemish – French
- German – Dutch
- German – Flemish
- Dutch – German
- Flemish – German
- Spanish – Dutch
- Dutch – Spanish
- Flemish – Spanish
- Italian – Dutch
- Dutch – Italian
- Flemish – Italian
- Chinese – Dutch
- Greek – Dutch
- English – French
- English – Spanish
- English – Italian
- English – Portuguese
- English – Polish
- English – Czech
- English – Chinese
- English – Japanese
- English – Thai
- English – Russian
- French – English
- French – German
- French – Italian
- English – French
Previously translated language combinations by Translation Office Motte – Crossroad of Communication
Source language is mentioned first, target language is mentioned second.
Combinations with Dutch and Flemish
-
With English
- With French
- With German
- With Spanisch
- With Italian
Other combinations with Dutch
-
Combinations without Dutch or Flemish
-
With English
-
With French
CAT en MT
De discussie over automatisch vertalen is vaak verwrongen.
Het wordt dikwijls naar voren gebracht alsof automatisch vertalen een radicale breuk met het verleden betekent, waardoor vertalers plotseling overbodig zouden worden.
De discussie wordt tegenwoordig gevoed door MT, of “machine translation”.
Maar om te beginnen ontwikkelt automatisch vertalen zich in werkelijkheid al decennialang.
Puur automatisch vertalen, genaamd machinevertalen, waarbij de tekst in de machine wordt gestoken en er kraakhelder en correct vertaald weer uitkomt, was al minstens twintig jaar geleden een onderzoeksterrein van universiteiten en hogescholen.
Maar het leverde niets op.
Tegelijk werd gewerkt aan CAT: “computer assisted translation”.
De keuze voor CAT lag voor de hand: veel vertaalbureaus werken voor telkens dezelfde klanten, en vertalen telkens dezelfde typen teksten.
Die teksten veranderen weinig.
Een voorbeeld: toen de bluray-schijven verschenen, kwamen er ook toestellen voor op de markt. De eerste toestellen waren BD-lezers. Daarvoor moesten handleidingen worden geschreven. Pas later kwamen de BD-recorders. Die toestellen waren in de grond niets anders dan de oorspronkelijke lezers met extra functies. De handleidingen waren dus ook de oorspronkelijke handleidingen, aangevuld met de opnamefuncties.
Dat betekende dat de vertaler alleen maar de oorspronkelijke tekst moest aanvullen met de nieuwe vertaling. Waardoor een goede organisatie van al uitgevoerde vertalingen een grote hulp is.
En aangezien een computer in de eerste plaats vooral wordt gebruikt om grote hoeveelheden informatie te klasseren en te bewaren, ligt het voor de hand dat computers konden worden ingezet voor het bewaren en klasseren van al gemaakte vertalingen.
Het was dus een kwestie van twee teksten samen te brengen: de brontekst en de vertaling ervan. Dat leverde een bestand op van twee kolommen: in de ene kolom een bronzin, en in de tweede kolom de vertaling. Dat is zowat de meest eenvoudige databasestructuur die je kunt bedenken.
De flexibiliteit is niet erg groot, maar bij veel terugkerende klanten kan het wel degelijk tijd besparen.
Geleidelijk werden de CAT-programma’s ingewikkelder door ze meer mogelijkheden te bieden.
Een tweede stap is dat het CAT-programma je niet alleen een vertaling heeft als de bronzin precies gelijk is aan een zin die al in het bestand met vertalingen staat, maar ook als de zin licht afwijkt. De eerdere zin krijg je dan als voorbeeldzin, die je moet aanpassen. Iedere eerstejaarsstudent informatica kan zoiets al in elkaar boksen.
De volgende truc was het samenvoegen van bestaande vertalingen. Bijvoorbeeld doordat een nieuwe zin gedeelten gemeenschappelijk heeft met twee andere zinnen. Of bijvoorbeeld door een extra bestand toe te voegen met vertalingen van termen.
Het sneller de computers werden, hoe meer functies CAT-programma’s konden krijgen, en hoe beter de resultaten werden.
Toen CAT al gesofisticeerd was geworden, stond MT nog nergens, en op het moment dat de zuivere MT echt interessant werd, slaagde het er enkel in om het even goed te doen als CAT.
Qua toegepaste technieken evolueren de twee systemen in dezelfde richting.
Het is een trage evolutie, omdat ze gebonden wordt door de rekenkracht van computers.
In feite is het hele MT-idee mislukt doordat men hoopte MT-programma’s te schrijven die over taal denken zoals een mens. Maar de programmaregels die daarvoor nodig waren, bleken veel ingewikkelder dan verwacht. Bovendien zijn die programmaregels afgeleid van de regels die zich in het hoofd van menselijke taalgebruikers bevinden, en had men over het hoofd gezien dat niet precies bekend is hoe die regels in ons hoofd zitten.
De huidige buzz over MT is dan ook vooral een hype, in het leven geroepen door mensen die iets proberen te verkopen.
MT levert geen betere resultaten dan CAT. Lange tijd waren de resultaten zelfs veel slechter. Het is een typische IT-hype: ze verkopen producten door ze aan te prijzen met behulp van de vage, theoretische ideeën die erachter zitten, maar verzwijgen wat de beperkingen zijn van wat je uiteindelijk koopt.
Het is zoals spellingcontrole: geen enkele computer doet eigenlijk echt aan spellingcontrole. Wat spellingcontrole in werkelijkheid doet, is niets anders dan controleren of de woorden die je typt ook in zijn woordenboek zitten, aangevuld met enkele regeltjes over tekencombinaties die niet voorkomen in de taal waarin je typt, zoals bijv. “aaa” in het Nederlands. Maar de spellingcontrole past niet de spellingregels toe, want die begrijpt hij niet. Vandaar dat wie de spellingregels niet kent en volledig vertrouwd op spellingcontrole, massa’s spellingfouten riskeert.
MT en CAT zijn in hetzelfde bedje ziek.
Bruce Maylath (NDSU) op bezoek bij Vertaalbureau Motte
Vrijdagmiddag 21 juni kreeg Vertaalbureau Motte bezoek van prof. Bruce Maylath van de North Dakota State University (VS) om te spreken over technische vertalingen en technische communicators.
Prof. Maylath werkt aan een boek over het onderwerp, en toert momenteel door Europa.
In België lag in het bijzonder Vlaanderen op zijn route, in Frankrijk waren het Parijs en omgeving en de Alsace, in Denemarken Jutland, in Spanje Catalonië, en in Italië Venetië en omgeving.
Hij sluit zijn rondreis af in Oostenrijk, waar hij het Europese symposium over taal voor specifieke doeleinden bezoekt.
We wezen vooral op het belang van glossaria van de klant, zowel om het werk van de vertaler te vergemakkelijken, als het gebruik van de handleiding door wie het product koopt.
Al te vaak merken we dat handleidingen moeilijk kunnen zijn voor de eindgebruiker, omdat hij niet elke dag met die toestellen bezig is. Een tv of recorder stel je normaliter maar één keer in, nl. bij aankoop. De terminologie kan dan soms verwarrend zijn.
Ook bij machinevertalingen zou een glossarium al veel tijdwinst opleveren. Goede MT’s steunen vaak op voorkeurtermen van de opdrachtgever, maar de vertaler moet dan wel weten dat die termen de voorkeur krijgen. Als hij dat niet weet, zal hij overbodig alles nogmaals controleren, en soms zelfs vervangen door andere woorden.
Maar we hadden het over veel meer dan dat: CAT, MT, computers, onderwijs, communicatieproblemen met tussenpersonen en projectmanagers, localisatie, de gevolgen van beroerde vertalingen… het passeerde allemaal de revue.
Ikigami: The Ultimate Limit, deel 7: Rouwprentje & De droom die ik probeerde te verwezenlijken
Het is al laat, maar het is nog altijd zondag, en er kan nog net een zondagbericht tussen.
Vertaalbureau Motte werkte mee aan de realisatie van de mangaserie Ikigami van Motoro Mase, uitgegeven door uitgeverij Kana.
Zoals de ander delen telt ook dit twee volledige verhalen die los leesbaar zijn.
In Rouwprentje is er een conflict tussen een oude fotograaf die aan analoge fotografie wil vasthouden, omdat hij geniet van het ambachtelijke aspect ervan, en een jongere vriend van hem, die wil overschakelen naar de digitale fotografie, omdat hij vreest met analoge fotografie niet meer aan de bak te komen.
In De droom die ik probeerde te verwezenlijken wil een liefhebber van street dance voor zijn overlijden nog eens een laatste keer tonen wat hij in zijn mars heeft.
Doordat mangaverhalen lang mogen zijn, krijgen ze de ademruimte die ze nodig hebben om het verhaal ten volle te ontwikkelen. Ze kunnen op de gepaste momenten versnellen en vertragen. Het ritme van de vertelling past volledig bij het ritme van het verhaal. Daardoor lezen manga’s zonder horten of stoten. De vaart blijft erin.
In manga kunnen de personages uitgebreid aan het woord komen en de lezer inzicht gunnen in de ontwikkeling van hun gedachtengang en gevoelens. Dat biedt diepgang, en dat vermijdt stereotiepen.
Het uitgangspunt van Ikigami is het volgende:
In een nabije toekomst krijgt de leerlingen op hun eerste dag in het lager onderwijs een inspuiting, en 1 op 1000 daarvan is dodelijk tussen hun 18 en 24e jaar. 24 uur vooraf wordt hun door een ikigami hun aanstaande overlijden gemeld.
We zouden er graag op wijzen dat deze afleveringen maar eventjes tweehonderd veertig pagina’s telt. 240!
Dat is erg veel voor een strip, zeker als die nog geen 10 euro kost.
Ikgiami 7 is verschenen op 8 mei 2013 bij uitgeverij Kana.
240 z/w-pagina’s voor 9,95 euro.
ISBN 9789462100312
IKIGAMI by Motorô MASE © 2005 Motorô MASE / Shogakukan Inc.
Niet twijfelen aan Doubt!
Het is vandaag zondag, dus een zondagbericht:
Vertaalbureau Motte mocht meewerken aan de realisatie van enkele mangareeksen van uitgeverij Kana.
Eén daarvan is momenteel afgeprijsd: Doubt van Yoshiki Tonogai.
Er is een flinke hap genomen van de prijs van de 4-delige serie: de reeks is nu verkrijgbaar voor 30 euro in plaats van 39,80 euro. Elk deel telt 200 p’s z/w.
“Doubt” gaat over enkele tieners die opgesloten worden in een huis waar een seriemoordenaar rondwaart. Het is een pure thriller vol verrassende wendingen.
Het aanbod is van de uitgever, het is niet een speciale actie van een of andere winkel.
Met het ISBN moet je het dus in elke goede boekhandel kunnen krijgen.
Vraag naar dit ISBN: 978-94-62100305.
Vertaalbureau MOTTE 