Sagittarius A* gefotografeerd

Het team dat in 2019 het zwarte gat van Messier 87 met de Event Horizon Telescope (EHT) fotografeerde, slaagde er deze keer in om het zwarte gat in het centrum van ons eigen melkwegstelsel vast te leggen.

“Ons” zwart gat is kleiner. M87* is ongeveer 6,5 miljard keer zo zwaar als de zon, terwijl Sgr A* maar 4 miljoen keer de massa van de zon is.

Maar dat is niet de reden dat het tot dit jaar duurde voor er een foto van werd gemaakt. Het staat ten slotte veel dichter dan M87*.

De reden is dat we IN het melkwegstelsel zitten, en dus door de halve melkweg moeten kijken om het centrum te zien. Er zit dus veel in de weg. Niet alleen sterren, maar ook gas en stof.

Op Messier 87 kijken we min of meer van bovenaf, en moeten we dus door minder stof en gas heen kijken om het centrum te kunnen zien.

James Webb ST gefocust

Op 11 februari 2022 meldden we al dat de James Webb Space Telescope “first light” had bereikt, maar pas sinds vandaag zijn al de deelspiegels van de telescoop ook perfect uitgelijnd en gefocust.

Dus eigenlijk is het pas vandaag dat hij echt “first light” heeft.

Toch zou er nog een hoop werk zijn voor hij ten volle kan worden gebruikt, zelfs al zijn de resultaten al erg goed.

Momenteel is nog enkel “diffraction limited alignment” van de telescoop bereikt. De beelden zijn zo precies samen gefocust als volgens de natuurwetten mogelijk is. Daarvoor werden de 18 deelspiegels met behulp van motortjes tot op minder dan de breedte van een haartje gericht.

De James Webb ST wordt wel eens de opvolger van de Hubble ST genoemd, maar dat geeft een verkeerd beeld. De telescopen bekijken immers niet dezelfde golflengten. De afbeelding hierboven toont dat de Hubble ST van ultraviolet tot nabij infrarood keek, terwijl de James Webb ST van het nabije tot het midden-infrarood kijkt. Beide telescopen zien eigenlijk even scherp, maar in golflengten die voor elkaar onzichtbaar zijn.

Het uitlijnen gebeurt met het hoofdcamerasysteem, genaamd NIRCam. Nu moet worden uitgezocht of dat ook werkt voor de drie andere instrumentpakketten van de telescoop. Het is mogelijk dat er nog kleine wijzigingen, en zelfs wat compromissen, nodig zijn t.o.v. de huidige configuratie. Belangrijke aanpassingen worden echter niet verwacht.

Dat is hoe dan ook een succes, want toen de Hubble was gelanceerd, waren de resultaten aanvankelijk teleurstellend. Er was een extra vlucht van een ruimtependel nodig om de Hubble van een lens te voorzien om het beeld goed in focus te krijgen. Gelukkig werkte de telescoop daardoor optimaal, en ontwikkelde hij een lange en succesvolle geschiedenis.

Als testster werd 2MASS J17554042+6551277, gebruikt, die onlangs de lange naam een tamelijk anonieme doorsneester is. De puntenstructuur van de ster is het resultaat van het ontwerp van de primaire spiegel, en het was ook verwacht.

De vorm van de 18 hexagonen levert een zwak diffractiepatroon op, waardoor heldere sterren er als puntige sneeuwvlokken uitzien. Voor de wetenschappelijke toepassingen is dat geen probleem, maar het levert wel opvallende beelden op.

De eerste foto levert trouwens niet alleen de ijkster en enkele andere sterren op, maar ook ovalen vlekjes die verafgelegen sterrenstelsels zijn, misschien wel miljarden lichtjaren ver.

14 maart: π-dag!

In 1706 werd De Griekse letter π voor de eerste keer door William Jones gebruikt om het getal PI weer te geven.

Dat is de verhouding van de doorsnede van een cirkel tot de omtrek van de cirkel. Het is ongeveer gelijk aan 3,14159.

Het is pas sinds het midden van de 18e eeuw dat het gebruikelijk is om die verhouding met de Griekse letter “π” weer te geven.

De wiskundige William Jones uit Wales gebruikte het teken in zijn boek “Synopsis Palmariorum Matheseos” voor de eerste keer. Het was de afkorting van het Grieks woord “περιϕέρεια”, dat “periferie” of “omtrek” betekent.

Weetjes worden vaak pas echt interessant als je wat verder denkt.

De formule om de omtrek van een cirkel te berekenen, en in het verlengde daarvan het oppervlak ervan, net als het oppervlak en het volume van een bol, is geen formule die een duidelijk antwoord geeft: het is niet meer dan een benadering, handig gecamoufleerd doordat de constante van Archimedes wegmoffelt dat het geen exact bekend getal is.

Ook in de formules voor een ellips zit PI. Ook daarvan kunnen we dus de omtrek niet precies berekenen.

Aangezien pi een oneindig, niet-herhalend decimaal getal is, komt elke mogelijke combinatie van cijfers erin voor. Als je die cijfers omzet in een reeks nullen en enen, dus in een binaire reeks, en dat als een code beschouwt die je kunt omzetten in informatie, dan komt in PI alles voor wat was, is en zal zijn.

Maar hoe zit dat dan met bollen in de natuur? En met de meest mysterieuze bol die de natuur kent: een zwart gat? Als PI het onmogelijk maakt de omtrek van een cirkel met een gegeven diameter te berekenen, is er dan in de natuur geen merkwaardige breuk tussen cirkels en hun diameter?

Nee, omdat er in de natuur geen perfecte cirkels of bollen voorkomen.

Er komen dus ook geen perfect bolvormige zwarte gaten voor.

Ook iets om eens over na te denken.

James Web ST first light

Elk helder punt met een letter-cijfer-code hierboven is een foto van dezelfde ster. Iedere foto is genomen met een van de 18 segmenten van de hoofdspiegel van de James Web Space Telescope. Die segmenten moeten nu zo worden georiënteerd dat ze elkaar perfect dekken, zodat er maar één beeld is van de waargenomen ster.

De code bij elke ster wijst op het segment dat de afbeelding maakte.

Aan deze afbeelding werd vanaf 2 februari gewerkt. De telescoop werd op 156 verschillende posities gericht. Die posities waren berekend op basis van de plaats en richting van de telescoop, en werden gebruikt om de heldere ster te vinden die werd afgebeeld. Er werden 1.560 afbeeldingen gemaakt met de 10 detectors van de NIRCam, wat in totaal 54 gigabyte onbewerkte gegevens opleverde. Het volledige proces duurde bijna 25 uur, maar de telescoop kon de richtster in elk van de spiegelsegmenten binnen 6 uur en 16 belichtingen vinden. Die beelden werden dan samengevoegd tot één beeld. De afbeelding hierboven toont alleen de centrale delen van de fragmenten waaruit de hele mozaïek is opgebouwd. De volledige foto telt meer dan 2 miljard pixels.

Telescopen, en ook satellieten, worden gericht op een heel heldere ster, waarvan bekend is waar die zich ongeveer moet bevinden.

Beeld: Nasa

James Web ST selfie

Selfies zijn in, dus de James Web Space Telescope kon niet achterblijven.

Bovenstaande foto is genomen door een speciale lens in de NIRCam ontworpen om beelden te maken van de primaire spiegelsegmenten en niet van ruimteobjecten. De lens dient louter voor technische doelen en voor het uitlijnen. Het heldere segment was op een heldere ster gericht, terwijl de andere segmenten nog niet goed zijn uitgelijnd. Het beeld is een vroege aanwijzing over de uitlijning van de primaire spiegel. Beeld: NASA

Live lancering James Webb Space Telescope

De lancering wordt uitgevoerd met een Europese Ariane 5-draagraket.

Na de lancering moet de telescoop nog 1,5 miljoen km afleggen naar L2, waar hij met een minimum aan brandstof in een heel nauwkeurige baan kan blijven.

Het project begon in 1996, en kost tot nu toe 12 miljard euro.

Sommige mensen werken er al hun hele loopbaan aan.

We wensen iedereen prettige eindejaarsfeesten en gelukkig nieuwjaar!

Translation Agency Motte will attend G Data’s webinar on safety

On 13th September 2021 the computer security firm G Data will organise a webinar on pc security, called “Update to version 15.1 – G DATA Business Solutions now with SIEM interface and Defense Report”.

Translation Agency Motte is as far as we know well protected, but the ongoing onslaught which hits even big companies makes us aware that we should not slacken our defences against intrusion and abuse of our clients’ and our own valuable, sensitive and confidential information.

Therefore Translation Agency Motte will attend G Data’s webinar to gain insight into Defense Report, which makes the security status of devices, averted malware and more visible. They will also show how to use the new “Heartbeat” feature to quickly and easily locate disruptions in network communication.

Contents of the webinar:

– Live demo of the new version 15.1
– SIEM interface
– Making averted attacks visible with the Defense Report
– Detecting client connection problems with Heartbeat

Translation Office Motte will also attend the live chat with G DATA experts both during and after the webinar.

Update to version 15.1 – G DATA Business Solutions now with SIEM interface and Defense Report

Monday, September 13, 2021 4:00 PM – 5:00 PM CEST


Ezzulia: waar lezers elkaar ontmoeten

Soms ontmoet je wel eens vreemde mensen.
Dat kan altijd leerrijk zijn, vaak boeiend, en soms verstommend.

Vooral als ze vragen: “Moet je graag lezen om vertaler te worden?”

Maar een vertaalbureau zit natuurlijk vol met mensen die graag lezen, al kunnen hun voorkeuren sterk verschillen.

Onze vertalers van juridische en administratieve teksten waren doorgaans in hun tienerjaren gegrepen door romans, en verslonden het ene boek na het andere.

Onze technische vertalers hadden het nogal eens voor cyberpunk-sciencefiction. Vooral onder de IT-vertalers tellen we er veel die iets met sciencefiction hebben, en zelfs nog altijd hebben.

Toegegeven: vooral de vertalers van contracten lezen in hun vrije tijd niet erg veel meer. Ten slotte zitten ze de hele dag te lezen.

En de managers… Tja, dat zijn managers. Het is de enige categorie in een vertaalbureau met mensen die niet bijzonder veel om lezen voor de fun geven. Op de ruitenwassers na. Maar zij zijn van een extern bedrijf, dus dat telt niet mee.

(Eigenlijk zijn de ruitenwassers van een extern bedrijf omdat onze vertalers van verzekeringen ons aanraadden om het risico van grote hoogten naar beneden te donderen aan specialisten over te laten. “Specialisten in naar beneden donderen?” vroeg de technische vertaler. “Nee, in de beveiligingen en verzekeringen betreffende naar beneden donderen.”)

Hoe dan ook: tijdens het vertalen, vertalen we. Dat kan niet zonder lezen. Maar op het bedrijf lezen we “wat de pot schaft”, en veel typen teksten belanden nooit in die pot.

Over wat ze in hun eigen tijd lezen keuvelen sommige vertalers dan ergens anders, en een van hen kwam aanzetten met een forum voor lezers (“Een phpBB-forum,” zei de IT-vertaler.), Ezzulia (“Dat is een naam uit een stripverhaal van Tardi, Het Besloten land,” zei de contracten-vertaler, die al eens stripverhalen tussendoor leest.)

Het forum Ezzulia staat op http://www.ezzulia.nl/forum/index.php en ik vond er inderdaad genoeg rubrieken en onderwerpen over allerlei soorten boeken: papieren boeken, e-boeks, fictie, non-fictie…

Zoals wel meer vind je in dat soort milieus heel wat lezers van bestsellers (er lopen een paar Zeven Zussen rond), en mensen met gespecialiseerde voorkeuren (wat lezers van geschiedenisboeken). Eigenlijk dus de te verwachten verdeling: bestsellers zouden geen bestsellers zijn als je er niet regelmatig lezers van ontmoette.

En ik moet zeggen: Ezzulia heeft zijn aantrekkelijke kanten. Vooral hun maandelijkse uitdaging heeft zijn charmes. Een van de leden kiest een thema, en dan proberen ze gedurende die maand in totaal minstens vijftien boeken met dat thema te lezen. Niet per lezer, natuurlijk. Sterker nog: per lezer tellen er niet meer dan drie boeken mee. Sommigen zouden immers zonder problemen al die vijftien boeken onder hun eentje lezen. De lezers stellen een inleiding over hun keuze samen, en als het boek uit is, schrijven ze er een stukje over.

Het is er best wel leuk, en op Ezzulia zijn er geen mensen die rare vragen stellen, zoals of je graag moet lezen om vertaler te worden.