James Webb ST gefocust

Op 11 februari 2022 meldden we al dat de James Webb Space Telescope “first light” had bereikt, maar pas sinds vandaag zijn al de deelspiegels van de telescoop ook perfect uitgelijnd en gefocust.

Dus eigenlijk is het pas vandaag dat hij echt “first light” heeft.

Toch zou er nog een hoop werk zijn voor hij ten volle kan worden gebruikt, zelfs al zijn de resultaten al erg goed.

Momenteel is nog enkel “diffraction limited alignment” van de telescoop bereikt. De beelden zijn zo precies samen gefocust als volgens de natuurwetten mogelijk is. Daarvoor werden de 18 deelspiegels met behulp van motortjes tot op minder dan de breedte van een haartje gericht.

De James Webb ST wordt wel eens de opvolger van de Hubble ST genoemd, maar dat geeft een verkeerd beeld. De telescopen bekijken immers niet dezelfde golflengten. De afbeelding hierboven toont dat de Hubble ST van ultraviolet tot nabij infrarood keek, terwijl de James Webb ST van het nabije tot het midden-infrarood kijkt. Beide telescopen zien eigenlijk even scherp, maar in golflengten die voor elkaar onzichtbaar zijn.

Het uitlijnen gebeurt met het hoofdcamerasysteem, genaamd NIRCam. Nu moet worden uitgezocht of dat ook werkt voor de drie andere instrumentpakketten van de telescoop. Het is mogelijk dat er nog kleine wijzigingen, en zelfs wat compromissen, nodig zijn t.o.v. de huidige configuratie. Belangrijke aanpassingen worden echter niet verwacht.

Dat is hoe dan ook een succes, want toen de Hubble was gelanceerd, waren de resultaten aanvankelijk teleurstellend. Er was een extra vlucht van een ruimtependel nodig om de Hubble van een lens te voorzien om het beeld goed in focus te krijgen. Gelukkig werkte de telescoop daardoor optimaal, en ontwikkelde hij een lange en succesvolle geschiedenis.

Als testster werd 2MASS J17554042+6551277, gebruikt, die onlangs de lange naam een tamelijk anonieme doorsneester is. De puntenstructuur van de ster is het resultaat van het ontwerp van de primaire spiegel, en het was ook verwacht.

De vorm van de 18 hexagonen levert een zwak diffractiepatroon op, waardoor heldere sterren er als puntige sneeuwvlokken uitzien. Voor de wetenschappelijke toepassingen is dat geen probleem, maar het levert wel opvallende beelden op.

De eerste foto levert trouwens niet alleen de ijkster en enkele andere sterren op, maar ook ovalen vlekjes die verafgelegen sterrenstelsels zijn, misschien wel miljarden lichtjaren ver.

14 maart: π-dag!

In 1706 werd De Griekse letter π voor de eerste keer door William Jones gebruikt om het getal PI weer te geven.

Dat is de verhouding van de doorsnede van een cirkel tot de omtrek van de cirkel. Het is ongeveer gelijk aan 3,14159.

Het is pas sinds het midden van de 18e eeuw dat het gebruikelijk is om die verhouding met de Griekse letter “π” weer te geven.

De wiskundige William Jones uit Wales gebruikte het teken in zijn boek “Synopsis Palmariorum Matheseos” voor de eerste keer. Het was de afkorting van het Grieks woord “περιϕέρεια”, dat “periferie” of “omtrek” betekent.

Weetjes worden vaak pas echt interessant als je wat verder denkt.

De formule om de omtrek van een cirkel te berekenen, en in het verlengde daarvan het oppervlak ervan, net als het oppervlak en het volume van een bol, is geen formule die een duidelijk antwoord geeft: het is niet meer dan een benadering, handig gecamoufleerd doordat de constante van Archimedes wegmoffelt dat het geen exact bekend getal is.

Ook in de formules voor een ellips zit PI. Ook daarvan kunnen we dus de omtrek niet precies berekenen.

Aangezien pi een oneindig, niet-herhalend decimaal getal is, komt elke mogelijke combinatie van cijfers erin voor. Als je die cijfers omzet in een reeks nullen en enen, dus in een binaire reeks, en dat als een code beschouwt die je kunt omzetten in informatie, dan komt in PI alles voor wat was, is en zal zijn.

Maar hoe zit dat dan met bollen in de natuur? En met de meest mysterieuze bol die de natuur kent: een zwart gat? Als PI het onmogelijk maakt de omtrek van een cirkel met een gegeven diameter te berekenen, is er dan in de natuur geen merkwaardige breuk tussen cirkels en hun diameter?

Nee, omdat er in de natuur geen perfecte cirkels of bollen voorkomen.

Er komen dus ook geen perfect bolvormige zwarte gaten voor.

Ook iets om eens over na te denken.

James Web ST first light

Elk helder punt met een letter-cijfer-code hierboven is een foto van dezelfde ster. Iedere foto is genomen met een van de 18 segmenten van de hoofdspiegel van de James Web Space Telescope. Die segmenten moeten nu zo worden georiënteerd dat ze elkaar perfect dekken, zodat er maar één beeld is van de waargenomen ster.

De code bij elke ster wijst op het segment dat de afbeelding maakte.

Aan deze afbeelding werd vanaf 2 februari gewerkt. De telescoop werd op 156 verschillende posities gericht. Die posities waren berekend op basis van de plaats en richting van de telescoop, en werden gebruikt om de heldere ster te vinden die werd afgebeeld. Er werden 1.560 afbeeldingen gemaakt met de 10 detectors van de NIRCam, wat in totaal 54 gigabyte onbewerkte gegevens opleverde. Het volledige proces duurde bijna 25 uur, maar de telescoop kon de richtster in elk van de spiegelsegmenten binnen 6 uur en 16 belichtingen vinden. Die beelden werden dan samengevoegd tot één beeld. De afbeelding hierboven toont alleen de centrale delen van de fragmenten waaruit de hele mozaïek is opgebouwd. De volledige foto telt meer dan 2 miljard pixels.

Telescopen, en ook satellieten, worden gericht op een heel heldere ster, waarvan bekend is waar die zich ongeveer moet bevinden.

Beeld: Nasa

James Web ST selfie

Selfies zijn in, dus de James Web Space Telescope kon niet achterblijven.

Bovenstaande foto is genomen door een speciale lens in de NIRCam ontworpen om beelden te maken van de primaire spiegelsegmenten en niet van ruimteobjecten. De lens dient louter voor technische doelen en voor het uitlijnen. Het heldere segment was op een heldere ster gericht, terwijl de andere segmenten nog niet goed zijn uitgelijnd. Het beeld is een vroege aanwijzing over de uitlijning van de primaire spiegel. Beeld: NASA

Live lancering James Webb Space Telescope

De lancering wordt uitgevoerd met een Europese Ariane 5-draagraket.

Na de lancering moet de telescoop nog 1,5 miljoen km afleggen naar L2, waar hij met een minimum aan brandstof in een heel nauwkeurige baan kan blijven.

Het project begon in 1996, en kost tot nu toe 12 miljard euro.

Sommige mensen werken er al hun hele loopbaan aan.

We wensen iedereen prettige eindejaarsfeesten en gelukkig nieuwjaar!

Besmettingshaard in F1 ontdekt?

Ross Brawn onthulde de mogelijke bron van de belangrijkste besmettingen met Covid-19 in de Formula 1.

Hij heeft niet expliciet gezegd tijdens welke wedstrijd het gebeurde, maar vermoedelijk deed de “ergste cluster” zich voor tijdens de GP van Rusland te Sochi in september 2020.

Rusland heeft op zich al een slechte reputatie als het over Covid-19 gaat, maar de F1-organisatie en de FIA introduceerden strenge voorschriften bij de start van het seizoen in Oostenrijk, waaronder intensief testen tijdens de wedstrijdweekends, zowel van meereizend vast personeel als locaal personeel op de circuits.

Er werden meer dan 78.000 tests uitgevoerd onder beheer van de FIA tijdens de 17 wedstrijden, en ze leverden maar 78 positieve tests op.
Die aantallen tellen niet de verplichte tests tussen de wedstrijden mee, buiten de circuits.

Sergio Perez, Lance Stroll en Lewis Hamilton moesten alle drie wedstrijden missen na positieve resultaten, wat een veel hoger percentage is dan elders bij de betrokkenen van de F1.

Er werken meer dan 1300 mensen voor de FIA, F1, de teams en de media op elke race, zonder rekening te houden met de teams van de F2, F3 en Porsche Supercup.

Brawn zei dat een relatief hoog aantal rijders door Covid-19 werd besmet.

Hij vertelde F1 Podcast dat er iets meer dan 1 in 1000 personen besmet was, en dat er op maar 20 rijders 3 gevallen waren. Dat is buiten proporties.

Van de 78 positieve gevallen waren er heel wat bij baancommisarisen, of bij mensen die verbonden waren met het land waar de wedstrijden waren.

Hij denkt dat de belangrijkste cluster ontstond toen door een vertaler van een van die landen, want hij werkte voor een grote groep mensen.

Nadat hij met hen in contact was gekomen, brak er plots een sterke, kleine cluster uit.

De aantallen besmettingen onder de mecaniciens, ingenieurs, enz. waren echter zeer laag. Het bleek echter dat sommigen van de meest toegewijde mensen van de F1 het virus kregen. Brawn zegt dat hij niet weet vanwaar dat kwam.

Brawn bevestigde dat de Covid-19-voorschriften ook in 2021 zullen worden toegepast, omdat de vaccins pas in de loop van het jaar voldoende beschikbaar zullen zijn.

Verspreidingssnelheid van corona

Jaren geleden was er de ALS Ice Bucket Challenge op de sociale media.
Je moest telkens drie mensen nomineren om het verder te zetten.
Dat gaf dus de machtsverheffing van drie, en moet je eens kijken hoe snel dat uitbreidt:
1 x 3 = 3 -> 9 -> 27 -> 81 -> 243 -> 729 -> 2187 -> 6.561 -> 19.683 -> 59.049
Bij de 10e stap zit je dus al aan 19.683 personen en bij de 11e aan 59.049.
Kun je je voorstellen hoe snel corona zich verspreidt als mensen feestjes met 20 personen organiseren!
Om verder te gaan met de machtsverheffing van drie
11e stap: 59.049.
12e stap: 177.147
13e stap: 531.441
14e stap: 1.594.323
15e stap: 4.782.969
16e stap: 14.348.907 -> al meer dan België
17e stap: 43.046.721 -> al meer dan de meeste landen
18e stap: 129.140.163- > meer dan Japan
19e stap: 387.420.489 -> meer dan de VS
20e stap: 1.162.261.467
21e stap: 3.486.784.401 -> de halve wereldbevolking
22e stap: 10.460.353.203 -> iedereen op aarde heeft het dan, en we hebben nog wat overschot voor de marsmannetjes

Corona-overlijden in de familie

Beste lezers,

Veel heeft dit met de onderwerpen van deze blog niet te maken, maar ik wil het toch vermelden: vanmorgen kreeg ik het bericht dat er in mijn familie een overlijden door corona is.

Ik had de man al een hele tijd niet meer gezien, en vroeg me enkele maanden geleden af hoe het met hem was.

Het blijkt nu dat hij in een woonzorgcentrum zat. En dat verklaart waarom ik hem al een hele tijd niet meer had ontmoet.

Daar heeft hij dus corona opgelopen, en hij is er vannacht aan gestorven.

Waarom dit bericht?

Omdat er nog altijd mensen zijn die beweren dat corona een hoax is, dat het niet zo erg is als wordt beweerd, dat het maar een griepje is, zelfs dat het een wereldwijde samenzwering is om ons vanalles te laten doen. Allemaal leuke ideeën voor een scenario, maar zo is het dus niet.

Als je in je eigen kring geen mensen kent die aan corona zijn gestorven, wordt het gemakkelijk een reeks onheilsberichten die zich alleen maar in het nieuws en de media afspelen, het wordt een ver-van-mijn-bed-show die niet echt aansluit bij de realiteit. Een beetje zoals de verkiezingen in de V.S.: je bent er wel mee bezig, maar uiteindelijk heb je er weinig mee te maken.

En dan wordt het moeilijk de maatregelen op te volgen. Het voelt te gemakkelijk aan als een wit voetje willen halen bij de schoolmeester.

Maar dat is het dus niet.

Corona is er wel degelijk, en slaat wel degelijk toe.

Met vriendelijke groeten,

Peter Motte

Abdijstraat 33

B-9500 Geraardsbergen

+32-(0)54-41.46.47

http://users.skynet.be/peter.motte/

http://vertaalbureamotte.wordpress.com

Lancering Falcon 9 – Crew Dragon naar ISS geslaagd

920x920

Dit is pure sciencefiction: net tijdens de lancering van de Crew Dragon met de Falcon 9 sprak ik met een restauranthouder in de buurt die tafels en stoelen in het park aan het uitspreiden was om klanten te kunnen ontvangen tijdens de afbouw van de corona-pandemie-lockdown.

 

Later zag ik op mijn tablet dat de Falcon 9 al drie minuten onderweg was.  In het controlecentrum droeg iedereen een mondmasker wegens corona.

 

Toen de Crew Dragon na slechts 10 minuten 200 km hoog was en aan 27.000 km/u vloog, voerde de Falcon 9 een geslaagde landing uit op het zeeplatform Of Course I Still Love You, en door zero-g zweefde een opgeblazen mini-dinosaurus in de cabine van Doug Hurley en Bob Behnken rond.

 

Ook het loskoppelen van de Crew Dragon om lichter achter het ISS aan te zitten, was uitstekend geslaagd.