InSight op Mars

skynews-mars-insight_4371284

Al in augustus 2016 konden we melden dat we “ingescheept” waren voor Mars.

In het kader van hun educatieve opdracht heeft NASA een variant bedacht op de Frequent Flyer Miles van luchtvaartmaatschappijen: je kunt Frequent Flyer worden van NASA-vluchten.

Wie zich voor een vlucht inschrijft, krijgt een fraai vliegticket, verzamelt Frequent Flyer Miles, en je naam wordt in een chip gezet die met het toestel wordt meegestuurd. In het geval van InSight belandt die chip op Mars.

INsight-inscheepdocument

Een aardig ideetje waar we aan meededen.

De lancering werd uitgesteld, maar op 5 mei 2018 was het eindelijk zover: InSight vertrok vanaf Vandenberg Air Force Base (VS) met een Atlas V 401-raket.

Op maandag 26 november 2018 beginnen de pogingen om op Mars te landen.

Er zijn in het verleden heel wat landingen op Mars mislukt. Het is dan ook niet gemakkelijk om iets neer te zetten op een planeet die miljoenen kilometers verder ligt, zodat alles automatisch moet gebeuren.

De afwezigheid van een echte atmosfeer zorgt er ook voor dat de landing volledig anders verloopt dan op Aarde, en hier dus niet kan worden getest. Bovendien is het zelden mogelijk om “eens te proberen”: er is geen tweede kans. Zelfs in 2004 gingen daardoor nog een vlucht verloren.

InSight moet meer gegevens opleveren over het binnenste van de planeet. Mercurius, Venus, Aarde en Mars zijn de enige aardachtige planeten van ons zonnestelsel, en als we iets willen weten over de evolutie van onze planeet zijn dat de beste onderzoeksobjecten. Er zijn aardachtige planeten rond andere sterren gevonden, maar die liggen veel te ver weg om er veel over te weten te komen.

Mars fascineert omdat het niet onmogelijk is dat er in het verleden leven was. Het huidige Mars is kurkdroog, heeft nauwelijks een atmosfeer, en het magnetische veld ziet eruit als de kalende kop van iemand die chemotherapie krijgt. Er is ook geen noemenswaardige maan. Phobos en Deimos hebben meer weg van ingevangen planetoïden.

De afwezigheid van een degelijke maan zou een grotere rol kunnen spelen in de ontwikkeling van Mars dan we denken. Er is al geopperd dat de getijdewerking van de Maan op de Aardse zeeën de kusten overspoelde met de kiemen van het leven, zodat het gemakkelijker aan land kon komen. Het belangrijkse mogelijke effect is dat het Aarde-Maan-stelsel zichzelf stabiliseert, zodat de Aard-rotatie behouden blijft

Op minder dan vier dagen van het perihelium is de omloopsnelheid van Mercurius in zijn baan om de zon hoger dan zijn rotatiesnelheid om de eigen as.

Venus voltooit elke 224,65 dagen een omloop om de zon. De planeet draait in 243 aardse dagen om haar as. Van alle planeten in het zonnestelsel is dit de traagste rotatie. Een siderische dag op Venus is zelfs langer dan een Venusjaar, maar vanwege de beweging van de planeet om de zon duurt een dag op het oppervlak (een synodische dag, de periode tussen twee zonsopkomsten) aanzienlijk korter: 116,75 aardse dagen.[3] Daarmee duurt de synodische dag op Venus korter dan die op Mercurius.

Venus noch Mercurius hebben manen, en de massa van de Martiaanse manen is verwaarloosbaar in verhouding tot de massa van Mars, zodat de invloed van die manen op Mars onbelangrijk is.

De diameter van de Maan bedraagt ongeveer een kwart van die van de Aarde. Er bestaat in het Zonnestelsel geen andere planeet met een naar verhouding zo grote satelliet. De getijdenwerking van de Maan stabiliseert de stand van de aardas.[7] Sommige geleerden denken dat de aardas zonder deze stabiliserende werking van de Maan bloot zou staan aan chaotische veranderingen, die het aardse klimaat veel veranderlijker en extremer zouden maken. Als de aardas zich in het baanvlak van de Aarde bevond, zoals tegenwoordig het geval is bij de planeet Uranus, dan zou complex leven waarschijnlijk onmogelijk zijn vanwege de extreme verschillen tussen de seizoenen.[8]

De Aarde blijft dus iets aparts. Het is ook niet uit te sluiten dat de Maan door getijdewerking het binnenste van de Aarde warm houdt, wat het sterke magnetische veld kan verklaren. Dat veld ontstaat immers door het stromende, ijzerhoudende en dus elektrisch geleidende binnenste van de Aarde, en een elektrische stroom wekt een magnetisch veld op.

Om de precieze invloed van de Maan op het binnenste van de Aarde te kennen, moet er worden vergeleken met een gelijkaardige planeet zonder maan, en een van de weinige kandidaten is Mars.

InSight zal Mars op allerlei manieren doorprikken en afsnuffelen om meer over de kenmerken te ontdekken. Het doet dat door een lander en met twee satellieten in een baan. Die satellieten dienen echter vooral als communicatiesysteem.

Voor wie hoopt ooit met Elon Musk mee te reizen naar Mars om de Rode Planeet te koloniseren, hebben we slecht nieuws: zoals Neil Degrasse Tyson opmerkte is terraformeren van Mars veel moeilijker dan gezond houden en beschermen van de Aarde, waardoor hij ook de ideeën van zijn collega Stephen Hawking over een multiplanetair menselijk ras naar de prullenbak verwijst. Er zijn niet alleen aandeelhouders van Tesla die zich beginnen af te vragen of Musk zijn ideeën krijgt als hij nuchter is, of als hij marihuana rookt.

 

Today on IATE

Today on the site Iate: InterActive Terminology for Europe, there is a banner at the bottom which reads:

The IATE partners are glad to announce the opening of the new version of IATE. The current version will be replaced with a fully revamped version the week of 12 November. We take the opportunity to thank you for your continuous use of IATE and look forward to better serving your needs with the new version.

Iate is a renowned European website for the translation of terminology in various fields to all official European languages.
Although it’s database is not complete, it is often used to provide official translations which are valid for the whole of the European Union.

 

Switch to https://iate.europa.eu/home for more information.

Openbare raadpleging over de zomertijd

1280px-Europese_Commissie_logo_NL.svg

De Europese Commissie wil weten wat de Europeanen denken over de huidige zomertijdregeling die momenteel, 2018, nog van kracht is.

Daarom organiseert ze een online-vragenlijst die beschikbaar is in alle officiële talen van de EU behalve het Iers (geen idee waarom het Iers er buiten valt).

U mag ook in al deze talen reageren, al wordt gevraagd om indien mogelijk in het Engels te antwoorden.

Zodra u uw reactie heeft ingediend, kunt u een kopie voor eigen gebruik downloaden.

U kunt zelfs documenten, zoals een standpuntnota, uploaden of per e-mail naar het contactadres sturen. Als u bijlagen uploadt, kunnen die ongewijzigd worden gepubliceerd samen met de antwoorden op de vragen.

Met het oog op transparantie vraagt de Commissie organisaties bij openbare raadplegingen om informatie te verstrekken over wie en wat ze vertegenwoordigen door zich te registreren in het transparantieregister en de gedragscode van dat register te onderschrijven.

Alle nodige links en adressen en meer uitleg worden vermeld op deze wepagina.

Gelieve er rekening mee te houden dat de betreffende server zwaar overbelast is.

Yoko Tsuno Integrale 2: Duitse avonturen

Het is niet de eerste keer dat we bij Vertaalbureau Motte meewerken aan strips.
Dat is vooral de “schuld” van Peter Motte. Hij heeft een grote achtergrond in strips en andere verhalende media, en won onder andere enkele prijzen voor zijn eigen verhalen.
Als vertaler-proeflezer studeert hij nog elke dag talen, en strips zijn daarvoor een geschikte oefening.
Enerzijds zijn strips een erg gebalde uitdrukkingsvorm, doordat de tekeningen veel informatie in korte tijd geven. In een roman zijn meer woorden nodig voor decors, kleding, apparaten, landschappen … Kortom: voor alles wat visueel kan worden uitgedrukt.
Anderzijds zijn strips een vreemd mengsel van taal en beeld, in tegenstelling tot film en theater, die dichter tegen de natuurlijke taalomgeving aanleunen.
Want al geven strips veel informatie in één oogopslag dankzij de tekeningen en inkleuring, ze hebben ook tekst nodig, en niet klank.
En het is precies die tekst die voor ons en vertaler-proeflezer Peter Motte de grote uitdaging vormt.
Terwijl in romans de plaats voor tekst in principe oneindig is, leggen strips veel ruimtelijke beperkingen op. Er moet karig met woorden worden omgesprongen.
Dat stelt speciale eisen aan vertalers, omdat vertalingen doorgaans langer zijn dan het origineel – overigens een merkwaardig fenomeen. En in strips mag de doeltekst niet langer worden dan het origineel, omdat alles in dat tekstballonnetje moet passen.
Sommige striptekenaars houden daarmee rekening door hun ballonnetjes wat te groot te maken, maar ze doen dat niet allemaal. Kleinere lettertypen kunnen een oplossing zijn, maar dat is niet altijd comfortabel leesbaar. Het is soms een hele stunt om een strip comfortabel leesbaar te vertalen, en toch alle informatie en gevoel van het originele werk over te brengen. Daardoor blijft het vertalen en corrigeren van strips een uitzonderlijke vingeroefening.
Vertaalbureau Motte werkte al mee aan de correcties van de stripteksten van de eerste thematische bundeling van de avonturen van Yoko Tsuno, en we mochten dat voor de tweede bundel overdoen.
De albums dateren van 1973 tot 1984, en de vertalingen waren minstens van vóór 1985. Sindsdien is de spelling al een paar keer veranderd, en dat was dus het eerste waar we op moesten letten. Maar we controleerden ook of er andere spelfouten waren, grammaticafouten, ontbrekende leestekens, en verkeerde of zelfs ontbrekende vertalingen.
Er werd ook gelet op specifieke stripkenmerken, zoals onomatopeeën. Ontbrekende onomatopeeën kunnen in strips soms verrassend belangrijk zijn, zeker bij een striptekenaar zoals Roger Leloup, die niet iets in twee plaatjes zal vertellen, als hij het in één kan doen. Ook de kwaliteit van de lettering is belangrijk: de tekst moet in het ballonnetje staan, niet erbuiten.
Maar Peter Motte lette er ook op of de technische en wetenschappelijke inhoud goed en duidelijk was overgebracht. In een sciencefictionstripreeks zoals Yoko Tsuno is dat niet zonder belang. Zoals alle sciencefiction is ook Yoko Tsuno een mengsel van feiten en fictie, en het is een evenwichtskunst om de grens tussen wetenschappelijk en technisch correct aan de ene kant en fantasie aan de andere kant te bewandelen zonder de lezers voor het hoofd te stoten.
Er wordt niet van de lezer gevraagd dat hij over alle noodzakelijke kennis beschikt, maar de schrijver moet er wel rekening mee houden dat de lezer die kan hebben. Sciencefictionstrips vertalen eist daardoor meer kennis van wetenschappelijke en technische vaktalen dan de gemiddelde strip.
Daarom doet het ons altijd genoegen als uitgeverij Ballon Media ons vraagt om de taal van de avonturen van Yoko Tsuno te controleren. En we zullen dat met veel plezier blijven doen.
donderdag, 30 november 2017
Integrale 2 brengt de Duitse avonturen samen, en bevat een thematische inleiding, in dit geval over Roger Leloup en zijn belangstelling voor Duitsland.
strips, stripverhaal, integraal yoko tsuno, integraal, duitse avonturen, dupuis

Open door or closed door?

heat, energy, energy savings, energy loss, energy consumption, heat loss, heatingOpen door or closed door?
by Peter Motte, 265 words
Lots of greenies will have been irritated by it from the early beginning, and lots of shivery people too: retailers keeping the doors open during the whole day, irrespective of the weather, hoping that walkers would be blown into the shop by the breeze.
But does it work?
A scientific study has been conducted using counters in the shops. That gave researchers more than ten thousand registrations, supplemented by street camera’s with almost one and a half million registrations of passerbys. The shopkeepers were asked to follow a cycle of closed doors during one week, and open doors the next week, during in total five weeks. In that way a bunch of data was collected, which made it possible to compare the entering clients with passerbys in case of closed or open doors.
That information could also be compared with outside temperatures and the days of the week. After all, a sunny Saturday afternoon draws more visitors than a rainy Monday morning, and the type of shop is important too.
After comparing the figures in all possible ways, it turned out that closed or opened doors don’t make any difference in the number of visitors or in the turnover. But it does make in difference in energy consumption: apparently closed doors prevent 39% of the energy to walk out of the store.
The research was conducted by Eandis, collaborating with Stadslab2050, Haystack International, the Flemish Energy Agency, the City of Antwerp, the shop keepers organisation Quartier National and the freelancers organisation Unizo.
Wednesday, 15 November 2017