14 maart: π-dag!

In 1706 werd De Griekse letter π voor de eerste keer door William Jones gebruikt om het getal PI weer te geven.

Dat is de verhouding van de doorsnede van een cirkel tot de omtrek van de cirkel. Het is ongeveer gelijk aan 3,14159.

Het is pas sinds het midden van de 18e eeuw dat het gebruikelijk is om die verhouding met de Griekse letter “π” weer te geven.

De wiskundige William Jones uit Wales gebruikte het teken in zijn boek “Synopsis Palmariorum Matheseos” voor de eerste keer. Het was de afkorting van het Grieks woord “περιϕέρεια”, dat “periferie” of “omtrek” betekent.

Weetjes worden vaak pas echt interessant als je wat verder denkt.

De formule om de omtrek van een cirkel te berekenen, en in het verlengde daarvan het oppervlak ervan, net als het oppervlak en het volume van een bol, is geen formule die een duidelijk antwoord geeft: het is niet meer dan een benadering, handig gecamoufleerd doordat de constante van Archimedes wegmoffelt dat het geen exact bekend getal is.

Ook in de formules voor een ellips zit PI. Ook daarvan kunnen we dus de omtrek niet precies berekenen.

Aangezien pi een oneindig, niet-herhalend decimaal getal is, komt elke mogelijke combinatie van cijfers erin voor. Als je die cijfers omzet in een reeks nullen en enen, dus in een binaire reeks, en dat als een code beschouwt die je kunt omzetten in informatie, dan komt in PI alles voor wat was, is en zal zijn.

Maar hoe zit dat dan met bollen in de natuur? En met de meest mysterieuze bol die de natuur kent: een zwart gat? Als PI het onmogelijk maakt de omtrek van een cirkel met een gegeven diameter te berekenen, is er dan in de natuur geen merkwaardige breuk tussen cirkels en hun diameter?

Nee, omdat er in de natuur geen perfecte cirkels of bollen voorkomen.

Er komen dus ook geen perfect bolvormige zwarte gaten voor.

Ook iets om eens over na te denken.

James Web ST first light

Elk helder punt met een letter-cijfer-code hierboven is een foto van dezelfde ster. Iedere foto is genomen met een van de 18 segmenten van de hoofdspiegel van de James Web Space Telescope. Die segmenten moeten nu zo worden georiënteerd dat ze elkaar perfect dekken, zodat er maar één beeld is van de waargenomen ster.

De code bij elke ster wijst op het segment dat de afbeelding maakte.

Aan deze afbeelding werd vanaf 2 februari gewerkt. De telescoop werd op 156 verschillende posities gericht. Die posities waren berekend op basis van de plaats en richting van de telescoop, en werden gebruikt om de heldere ster te vinden die werd afgebeeld. Er werden 1.560 afbeeldingen gemaakt met de 10 detectors van de NIRCam, wat in totaal 54 gigabyte onbewerkte gegevens opleverde. Het volledige proces duurde bijna 25 uur, maar de telescoop kon de richtster in elk van de spiegelsegmenten binnen 6 uur en 16 belichtingen vinden. Die beelden werden dan samengevoegd tot één beeld. De afbeelding hierboven toont alleen de centrale delen van de fragmenten waaruit de hele mozaïek is opgebouwd. De volledige foto telt meer dan 2 miljard pixels.

Telescopen, en ook satellieten, worden gericht op een heel heldere ster, waarvan bekend is waar die zich ongeveer moet bevinden.

Beeld: Nasa

James Web ST selfie

Selfies zijn in, dus de James Web Space Telescope kon niet achterblijven.

Bovenstaande foto is genomen door een speciale lens in de NIRCam ontworpen om beelden te maken van de primaire spiegelsegmenten en niet van ruimteobjecten. De lens dient louter voor technische doelen en voor het uitlijnen. Het heldere segment was op een heldere ster gericht, terwijl de andere segmenten nog niet goed zijn uitgelijnd. Het beeld is een vroege aanwijzing over de uitlijning van de primaire spiegel. Beeld: NASA

Live lancering James Webb Space Telescope

De lancering wordt uitgevoerd met een Europese Ariane 5-draagraket.

Na de lancering moet de telescoop nog 1,5 miljoen km afleggen naar L2, waar hij met een minimum aan brandstof in een heel nauwkeurige baan kan blijven.

Het project begon in 1996, en kost tot nu toe 12 miljard euro.

Sommige mensen werken er al hun hele loopbaan aan.

We wensen iedereen prettige eindejaarsfeesten en gelukkig nieuwjaar!

Translation Agency Motte will attend G Data’s webinar on safety

On 13th September 2021 the computer security firm G Data will organise a webinar on pc security, called “Update to version 15.1 – G DATA Business Solutions now with SIEM interface and Defense Report”.

Translation Agency Motte is as far as we know well protected, but the ongoing onslaught which hits even big companies makes us aware that we should not slacken our defences against intrusion and abuse of our clients’ and our own valuable, sensitive and confidential information.

Therefore Translation Agency Motte will attend G Data’s webinar to gain insight into Defense Report, which makes the security status of devices, averted malware and more visible. They will also show how to use the new “Heartbeat” feature to quickly and easily locate disruptions in network communication.

Contents of the webinar:

– Live demo of the new version 15.1
– SIEM interface
– Making averted attacks visible with the Defense Report
– Detecting client connection problems with Heartbeat

Translation Office Motte will also attend the live chat with G DATA experts both during and after the webinar.

Update to version 15.1 – G DATA Business Solutions now with SIEM interface and Defense Report

Monday, September 13, 2021 4:00 PM – 5:00 PM CEST


Ezzulia: waar lezers elkaar ontmoeten

Soms ontmoet je wel eens vreemde mensen.
Dat kan altijd leerrijk zijn, vaak boeiend, en soms verstommend.

Vooral als ze vragen: “Moet je graag lezen om vertaler te worden?”

Maar een vertaalbureau zit natuurlijk vol met mensen die graag lezen, al kunnen hun voorkeuren sterk verschillen.

Onze vertalers van juridische en administratieve teksten waren doorgaans in hun tienerjaren gegrepen door romans, en verslonden het ene boek na het andere.

Onze technische vertalers hadden het nogal eens voor cyberpunk-sciencefiction. Vooral onder de IT-vertalers tellen we er veel die iets met sciencefiction hebben, en zelfs nog altijd hebben.

Toegegeven: vooral de vertalers van contracten lezen in hun vrije tijd niet erg veel meer. Ten slotte zitten ze de hele dag te lezen.

En de managers… Tja, dat zijn managers. Het is de enige categorie in een vertaalbureau met mensen die niet bijzonder veel om lezen voor de fun geven. Op de ruitenwassers na. Maar zij zijn van een extern bedrijf, dus dat telt niet mee.

(Eigenlijk zijn de ruitenwassers van een extern bedrijf omdat onze vertalers van verzekeringen ons aanraadden om het risico van grote hoogten naar beneden te donderen aan specialisten over te laten. “Specialisten in naar beneden donderen?” vroeg de technische vertaler. “Nee, in de beveiligingen en verzekeringen betreffende naar beneden donderen.”)

Hoe dan ook: tijdens het vertalen, vertalen we. Dat kan niet zonder lezen. Maar op het bedrijf lezen we “wat de pot schaft”, en veel typen teksten belanden nooit in die pot.

Over wat ze in hun eigen tijd lezen keuvelen sommige vertalers dan ergens anders, en een van hen kwam aanzetten met een forum voor lezers (“Een phpBB-forum,” zei de IT-vertaler.), Ezzulia (“Dat is een naam uit een stripverhaal van Tardi, Het Besloten land,” zei de contracten-vertaler, die al eens stripverhalen tussendoor leest.)

Het forum Ezzulia staat op http://www.ezzulia.nl/forum/index.php en ik vond er inderdaad genoeg rubrieken en onderwerpen over allerlei soorten boeken: papieren boeken, e-boeks, fictie, non-fictie…

Zoals wel meer vind je in dat soort milieus heel wat lezers van bestsellers (er lopen een paar Zeven Zussen rond), en mensen met gespecialiseerde voorkeuren (wat lezers van geschiedenisboeken). Eigenlijk dus de te verwachten verdeling: bestsellers zouden geen bestsellers zijn als je er niet regelmatig lezers van ontmoette.

En ik moet zeggen: Ezzulia heeft zijn aantrekkelijke kanten. Vooral hun maandelijkse uitdaging heeft zijn charmes. Een van de leden kiest een thema, en dan proberen ze gedurende die maand in totaal minstens vijftien boeken met dat thema te lezen. Niet per lezer, natuurlijk. Sterker nog: per lezer tellen er niet meer dan drie boeken mee. Sommigen zouden immers zonder problemen al die vijftien boeken onder hun eentje lezen. De lezers stellen een inleiding over hun keuze samen, en als het boek uit is, schrijven ze er een stukje over.

Het is er best wel leuk, en op Ezzulia zijn er geen mensen die rare vragen stellen, zoals of je graag moet lezen om vertaler te worden.

PI-dag: 5 fascinerende weetjes over PI. En twee bonuspunten.

PI: interessante feiten over het beroemdste getal van de wiskunde

Vrolijke pi-dag!

De jaarlijkse viering op 14 maart is dé kans om eer te bewijzen aan de beroemdste constante van de wiskunde en de fysica: het getal dat u krijgt door de omtrek van een cirkel te delen door de diameter.  Het wordt aangeduid door de Griekse letter “π”, in het Engels uitgesproken als “paai”, dus op dezelfde manier als het Engelse woord voor “taart”.

En alhoewel veel fans de dag vieren door gewoon taart te eten, organiseren museums en wetenschapscentra  educatieve programma’s, is er muziek, zijn er uitdagingen om zo veel mogelijk cijfers van het getal uit het hoofd te leren en is er minstens één optocht.

Pi duikt in veel formules op. De waarde wordt vaak benaderend weergegeven als 3,14, en daardoor kan het op de 14e dag van de 3e maand worden gevierd. De echte waarde is niet bekend. Het getal begint met 3,1415926535… , maar de drie puntjes wijzen erop dat het oneindig lang doorgaat. Alhoewel zelfs dat niet zeker is.

5 fascinerende feiten over pi.

1. Pi bevat alles

Er wordt aangenomen dat in de oneindige stroom cijfers van 0 tot 9 waaruit pi bestaat, elk getal kan voorkomen dat kan worden gevormd: uw telefoonnummer, uw id-nummer, ATM-codes en elke mogelijke denkbare reeks cijfers zit er ergens in verborgen. Als u letters omzet in cijfers (bijvoorbeeld “c-a-b” wordt “3-1-2”), dan zal elk essay of boek dat u ooit zou kunnen schrijven erin zitten. Zelfs de volledige werken van H.G. Wells, Jules Verne, Edgar A. Poe,  Isaac Asimov, Kurt Vonnegut en Philip K. Dick. En de rest van je bibliotheek. En van ieders en elke bibliotheek.

“Het is niet bewezen, maar als u een reeks van 1 miljoen cijfers kiest, zou dat in theorie ergens in pi moeten voorkomen. En het zou zelfs meer dan één keer kunnen voorkomen, zelfs oneindig veel keren,” zegt Patrick Ingram, een wiskundige van de universiteit van York in Toronto (Canada).

U kunt de eerste 200 miljoen cijfers van pi vinden op de website Pi Search, die wordt onderhouden door David Andersen, een professor computerwetenschappen van de universiteit Carnegie Mellon in Pittsburgh.

2. Pi is oud

Pi wordt pas sinds de 18e eeuw pi genoemd, maar de numerieke relatie tussen een cirkelomtrek en de diameter ervan wordt al sinds de oudheid onderzocht.

In het 2e millennium VC gebruikten de Babyloniërs 25/8 voor pi (ongeveer 3,125), terwijl de Egyptenaren waarschijnlijk 256/81 (ongeveer 3,160) gebruikten.

In Bijbel-passages (nl. 1 Koningen 7:23 en 2 Kronieken 4:2) wordt gezegd dat de tempel van koning Solomon “10 cubits van rand tot rand” telt, en “de omtrek 30 cubits”, waardoor de waarde van pi aan 3 wordt gelijkgesteld.

Het symbool π werd voor de eerste keer gebruikt in 1706 door de wiskundige William Jones uit Wales. Maar het sloeg pas aan toen de Zwitserse wiskundige Leonhard Euler het gebruikte in de jaren 1730.

3. Er werden computers gebruikt om pi te berekenen tot op meer dan 22 biljoen cijfers

In 2018 gebruikte een Zwitserse wetenschapper, Peter Trueb, een computer met 24 harde schijven en een programma genaamd y-cruncher, om pi tot op meer dan 22 biljoen cijfers te berekenen. Dat is het huidige wereldrecord. Als u elke seconde een cijfer leest, duurt het bijna 700.000 jaar om ze allemaal op te zeggen.

4. Mensen hebben enorme reeksen pi uit het hoofd geleerd.

Al sinds de jaren 1970 hebben wiskunde-nerds met elkaar gewedijverd om zo veel mogelijk cijfers uit het hoofd te leren. In 2015 haalde Suresh Kumar Sharma, een voormalige groenteverkoper van Jaipur  (India), een wereldrecord door meer dan 17.000 cijfers op te sommen. Dat kostte hem 17 uur. Hij is nu geheugencoach.

Het record in de V.S. staat op naam van Mark Umile uit Philadelphia. Hij rammelde in 2007 meer dan 15.000 getallen af. Hij zegt dat hij de cijfers onthield door ze op te schrijven en dan een opname te maken terwijl hij ze oplas, en daarna die opname voortdurend opnieuw te beluisteren. Hij beschouwde de aandoening Asperger waaraan hij lijdt, ooit als een probleem, maar het deed hem genoegen dat hij er nu een succesvolle poging mee kon ondernemen die iets aan zijn leven toevoegde en anderen inspireerde.

5. Pi speelt een rol in veel boeken en films

De astronoom Ellie Arroway, de protagonist van de  roman “Contact” uit 1985 van Carl Sagan, zoekt buitenaardse beschavingen door te luisteren naar signalen uit de ruimte en verborgen patronen in de cijfers van pi te zoeken.

Fans van de originele “Star Trek”-reeks herinneren zich misschien “Wolf in the Fold”, een episode uit 1967, waarin Spock een kwaadaardige computer verslaat door hem op te dragen pi tot het laatste getal te berekenen.

In 1966 gebruikt Alfred Hitchcock in “Torn Curtain” π als codenaam voor een netwerk dat overlopers uit de Sovjet-Unie helpt te ontsnappen.

Bonus 1. Elke raketgeleerde heeft maar een klein stukje pi van ongeveer 12 cijfers nodig

Alhoewel we biljoenen cijfers na de komma kennen, hebben we die niet echt nodig. Zelfs de ingenieurs van NASA ronden pi af tot 15 plaatsen na de komma als ze interplanetaire banen berekenen. Als u de grootte van het waarneembare universum zou willen berekenen, dan zijn 39 cijfers genoeg voor een antwoord dat nauwkeurig is tot op de breedte van een waterstofatoom.

Bonus 2. Er zijn nog redenen om 14 maart te herdenken

14 maart is ook de geboortedag van Albert Einstein. En de fysicus Stephen Hawking stierf op 14 maart 2018.

Op Pi-dag werden ook geboren: de componist Johann Strauss, de acteurs Michael Caine en Billy Crystal, de muziekproducer Quincy Jones en de astronaut Frank Borman van de Apollo 8.