Taalmodel: beroepsaanduidingen, professor

FOUT Hij is een schrijver, een professor aan de universiteit en ook een goede muzikant.

GOED Hij is schrijver, docent / hoogleraar aan de universiteit en ook een goede muzikant.

VERKLARING
Twee fouten deze keer.
Ten eerste gebruiken we bij beroepsaanduidingen doorgaans geen lidwoord, behalve als er een kwalificatie bij staat (een goede muzikant).
En ten tweede is professor in de eerste plaats een aanspreking.

Taalmodel: naar eer en geweten

FOUT Dan Brown blijft in eer en geweten volhouden dat zijn succes te danken is aan de mond-tot-mondreclame van zijn lezers en niet aan de uitgekiende barnumcampagne van zijn uitgever.

GOED Dan Brown blijft naar eer en geweten volhouden dat zijn succes te danken is aan de mond-tot-mondreclame van zijn lezers en niet aan de uitgekiende barnumcampagne van zijn uitgever.

VERKLARING
Het correcte voorzetsel is ‘naar’: “naar eer en geweten”.

Referentie: Van Dale op cd-rom

Taalmodel: zweren

FOUT Toen zijn vinger na dat ongeluk zwoer en dik werd, zwoer hij dat hij de alcohol zou verzweren.

GOED Toen zijn vinger na dat ongeluk zwoor en dik werd, zwoer hij dat hij de alcohol zou verzweren.

VERKLARING
Een taalspelletje dit keer.
De vervoeging van zweren hangt af van de betekenis.
Zweren (eed afleggen), zwoer, gezworen.
Zweren (een zweer vertonen), zwoor of zweerde, gezworen.

Bron: Grote Van Dale cd-rom

Taalmodel: teveel / te veel

FOUT Van iemand die te veel bier of sterkedrank heeft gedronken, wordt schertsend gezegd dat hij de hondeziekte heeft.

GOED Van iemand die te veel bier of sterkedrank heeft gedronken, wordt schertsend gezegd dat hij de hondenziekte heeft.

VERKLARING
Wat “teveel” betreft is de regel erg eenvoudig: in één woord is “teveel” altijd een substantief. Je kunt dus wel schrijven: “Er is een teveel aan drank.” Anders schrijf je het in twee woorden: “Er is te veel drank.”
“Sterkedrank” schrijf je in één woord en “hondenziekte” schrijf je met een n in het midden.

Bron: grote Van Dale op cd-rom

Taalmodel: dienst hebben

FOUT Weet jij welke apotheker volgend weekend van wacht is? Ik voel een griepje opkomen en wil op alles voorbereid zijn.

GOED Weet jij welke apotheker volgend weekend dienst heeft? Ik voel een griepje opkomen en wil op alles voorbereid zijn.

VERKLARING
Een arts of apotheker die op vrije dagen beschikbaar is, heeft dienst, weekenddienst, is de dienstdoende arts of apotheker. Alleen in het leger en ziekenhuizen hebben sommigen wacht.

BRON: W. Penninckx, P. Buyse en W. Smedts, Correct Taalgebruik, UGA, 2001.

Taalmodel: rechtsomkeert

FOUT Ze at geen vlees en toen ze het sneetje prosciutto om de zalm zag, maakte ze meteen rechtsomkeer en ging ze een vegasnack halen.

GOED Ze at geen vlees en toen ze het sneetje prosciutto om de zalm zag, maakte ze meteen rechtsomkeert en ging ze een vegasnack halen.

VERKLARING
“Rechtsomkeer” is niet algemeen voor “rechtsomkeert”, met ‘t’.

Taalmodel: alsjeblieft / alstublieft

FOUT Meneer, zou u alsjeblieft even op die andere stoel willen gaan zitten? Ik heb daar al gestofzuigd.

GOED Meneer, zou u alstublieft even op die andere stoel willen gaan zitten? Ik heb daar al gestofzuigd.

VERKLARING
Een instinkertje: als je met ‘u’ begint, moet je met ‘u’ doorgaan. Het is dus in deze zin niet ‘alsjeblieft’ maar ‘alstublieft’.
Je zou ook kunnen zeggen dan een meneer sowies een ‘u’ is.Let op de schrijfwijze van ‘meneer’. In formele teksten en als aanspreking in bv. brieven schrijf je ‘mijnheer’.
U wordt niet meer met hoofdletter geschreven, behalve natuurlijk in het begin van een zin.

Taalmodel: mondjesmaat

FOUT De informatie over het gevangenmaken van de vijand bereikte ons maar met mondjesmaat en werd door sommige media op veel scepsis onthaald.

GOED De informatie over het gevangenmaken van de vijand bereikte ons maar mondjesmaat en werd door sommige media op veel scepsis onthaald.

VERKLARING
“Mondjesmaat” is zonder voorzetsel.
“Scepsis” wordt uitgesproken met of zonder [k]: [skepsis] en [sepsis].

Bron: grote Van Dale op cd-rom

Taalmodel: afgelasten

FOUT De gambiste heeft last van indigestie, zullen we de entr’acte dan maar aflasten?

GOED De gambiste heeft last van indigestie, zullen we de entr’acte dan maar afgelasten?

VERKLARING
“Aflasten” is fout, maar “afgelasten” is helemaal correct.
Een gambiste is een muzikante die de viola da gamba bespeelt.
Een entr’acte is een stukje dat tijdens de pauze van een opvoering wordt gespeeld. Het woord kan ook metaforisch worden gebruikt met de betekenis “klein kunstwerkje”. Dat kan dan zowel muziek zijn, als een andere kunst, en het is vaak een kort verhaaltje.