PI-dag: 5 fascinerende weetjes over PI. En twee bonuspunten.

PI: interessante feiten over het beroemdste getal van de wiskunde

Vrolijke pi-dag!

De jaarlijkse viering op 14 maart is dé kans om eer te bewijzen aan de beroemdste constante van de wiskunde en de fysica: het getal dat u krijgt door de omtrek van een cirkel te delen door de diameter.  Het wordt aangeduid door de Griekse letter “π”, in het Engels uitgesproken als “paai”, dus op dezelfde manier als het Engelse woord voor “taart”.

En alhoewel veel fans de dag vieren door gewoon taart te eten, organiseren museums en wetenschapscentra  educatieve programma’s, is er muziek, zijn er uitdagingen om zo veel mogelijk cijfers van het getal uit het hoofd te leren en is er minstens één optocht.

Pi duikt in veel formules op. De waarde wordt vaak benaderend weergegeven als 3,14, en daardoor kan het op de 14e dag van de 3e maand worden gevierd. De echte waarde is niet bekend. Het getal begint met 3,1415926535… , maar de drie puntjes wijzen erop dat het oneindig lang doorgaat. Alhoewel zelfs dat niet zeker is.

5 fascinerende feiten over pi.

1. Pi bevat alles

Er wordt aangenomen dat in de oneindige stroom cijfers van 0 tot 9 waaruit pi bestaat, elk getal kan voorkomen dat kan worden gevormd: uw telefoonnummer, uw id-nummer, ATM-codes en elke mogelijke denkbare reeks cijfers zit er ergens in verborgen. Als u letters omzet in cijfers (bijvoorbeeld “c-a-b” wordt “3-1-2”), dan zal elk essay of boek dat u ooit zou kunnen schrijven erin zitten. Zelfs de volledige werken van H.G. Wells, Jules Verne, Edgar A. Poe,  Isaac Asimov, Kurt Vonnegut en Philip K. Dick. En de rest van je bibliotheek. En van ieders en elke bibliotheek.

“Het is niet bewezen, maar als u een reeks van 1 miljoen cijfers kiest, zou dat in theorie ergens in pi moeten voorkomen. En het zou zelfs meer dan één keer kunnen voorkomen, zelfs oneindig veel keren,” zegt Patrick Ingram, een wiskundige van de universiteit van York in Toronto (Canada).

U kunt de eerste 200 miljoen cijfers van pi vinden op de website Pi Search, die wordt onderhouden door David Andersen, een professor computerwetenschappen van de universiteit Carnegie Mellon in Pittsburgh.

2. Pi is oud

Pi wordt pas sinds de 18e eeuw pi genoemd, maar de numerieke relatie tussen een cirkelomtrek en de diameter ervan wordt al sinds de oudheid onderzocht.

In het 2e millennium VC gebruikten de Babyloniërs 25/8 voor pi (ongeveer 3,125), terwijl de Egyptenaren waarschijnlijk 256/81 (ongeveer 3,160) gebruikten.

In Bijbel-passages (nl. 1 Koningen 7:23 en 2 Kronieken 4:2) wordt gezegd dat de tempel van koning Solomon “10 cubits van rand tot rand” telt, en “de omtrek 30 cubits”, waardoor de waarde van pi aan 3 wordt gelijkgesteld.

Het symbool π werd voor de eerste keer gebruikt in 1706 door de wiskundige William Jones uit Wales. Maar het sloeg pas aan toen de Zwitserse wiskundige Leonhard Euler het gebruikte in de jaren 1730.

3. Er werden computers gebruikt om pi te berekenen tot op meer dan 22 biljoen cijfers

In 2018 gebruikte een Zwitserse wetenschapper, Peter Trueb, een computer met 24 harde schijven en een programma genaamd y-cruncher, om pi tot op meer dan 22 biljoen cijfers te berekenen. Dat is het huidige wereldrecord. Als u elke seconde een cijfer leest, duurt het bijna 700.000 jaar om ze allemaal op te zeggen.

4. Mensen hebben enorme reeksen pi uit het hoofd geleerd.

Al sinds de jaren 1970 hebben wiskunde-nerds met elkaar gewedijverd om zo veel mogelijk cijfers uit het hoofd te leren. In 2015 haalde Suresh Kumar Sharma, een voormalige groenteverkoper van Jaipur  (India), een wereldrecord door meer dan 17.000 cijfers op te sommen. Dat kostte hem 17 uur. Hij is nu geheugencoach.

Het record in de V.S. staat op naam van Mark Umile uit Philadelphia. Hij rammelde in 2007 meer dan 15.000 getallen af. Hij zegt dat hij de cijfers onthield door ze op te schrijven en dan een opname te maken terwijl hij ze oplas, en daarna die opname voortdurend opnieuw te beluisteren. Hij beschouwde de aandoening Asperger waaraan hij lijdt, ooit als een probleem, maar het deed hem genoegen dat hij er nu een succesvolle poging mee kon ondernemen die iets aan zijn leven toevoegde en anderen inspireerde.

5. Pi speelt een rol in veel boeken en films

De astronoom Ellie Arroway, de protagonist van de  roman “Contact” uit 1985 van Carl Sagan, zoekt buitenaardse beschavingen door te luisteren naar signalen uit de ruimte en verborgen patronen in de cijfers van pi te zoeken.

Fans van de originele “Star Trek”-reeks herinneren zich misschien “Wolf in the Fold”, een episode uit 1967, waarin Spock een kwaadaardige computer verslaat door hem op te dragen pi tot het laatste getal te berekenen.

In 1966 gebruikt Alfred Hitchcock in “Torn Curtain” π als codenaam voor een netwerk dat overlopers uit de Sovjet-Unie helpt te ontsnappen.

Bonus 1. Elke raketgeleerde heeft maar een klein stukje pi van ongeveer 12 cijfers nodig

Alhoewel we biljoenen cijfers na de komma kennen, hebben we die niet echt nodig. Zelfs de ingenieurs van NASA ronden pi af tot 15 plaatsen na de komma als ze interplanetaire banen berekenen. Als u de grootte van het waarneembare universum zou willen berekenen, dan zijn 39 cijfers genoeg voor een antwoord dat nauwkeurig is tot op de breedte van een waterstofatoom.

Bonus 2. Er zijn nog redenen om 14 maart te herdenken

14 maart is ook de geboortedag van Albert Einstein. En de fysicus Stephen Hawking stierf op 14 maart 2018.

Op Pi-dag werden ook geboren: de componist Johann Strauss, de acteurs Michael Caine en Billy Crystal, de muziekproducer Quincy Jones en de astronaut Frank Borman van de Apollo 8.

Week van het Nederlands: 3-10 oktober 2020

instagram-wvhn-2020

Op zaterdag 3 oktober 2020 wordt met diverse activiteiten de Week van het Nederlands gelanceerd, die loopt tot en met 10 oktober.

Het Nederlands heeft momenteel een probleem.
Het aantal studenten Nederlands daalt, zowel in Vlaanderen als in Nederland, en daardoor werd de opleiding Nederlands aan de Vrije Universiteit van Amsterdam zelfs al gesloten.
Nochtans blijft een goede kennis van het Nederlands belangrijk, want wetteksten, contracten, bankverrichtingen e.d. zijn in het Nederlands opgesteld.
In Vlaanderen wordt al eens verwezen naar de tijd dat dokters in de geneeskunde in het Frans studeerden, waardoor de Vlaamse patiënten hen niet begrepen, maar het probleem treedt nog altijd op, omdat in zulke kwesties taal heel nauwkeurig moet zijn.

Het kan dus zeker geen kwaad om aandacht te besteden aan de taal van de overgrote meerderheid van de bevolking van Vlaanderen en Nederland.

Dit jaar is het thema van de Week van het Nederlands de veelzijdigheid van taal.
Er werden twee ambassadeurs aangesteld: Radna Fabias en Wannes Cappelle.
Beiden zijn literatoren, wat tegelijk een aantrekkingspunt als een zwakte van de week vormt: een aantrekkingspunt omdat schrijvers het speelse karakter van taal vertegenwoordigen, maar ook een zwakte omdat taal veel belangrijker is dan een gratuit spel.

Een goede talenkennis is belangrijk om handleidingen, studieboeken, wetenschappelijke teksten en diverse voorschriften te begrijpen, niet alleen om een roman te lezen.
Tijdens deze pandemie blijkt dat heel duidelijk: veel mensen denken dat “risicopatiënt” betekent “iemand die gemakkelijker ziek wordt”, terwijl het betekent “een patiënt die moeilijker te behandelen is.”  Met andere woorden: wie de ziekte niet heeft, is geen risicopatiënt.

Maar een Week van het Nederlands met te veel aandacht voor het literaire, is nog altijd beter dan geen Week van het Nederlands..

Het programma voor 3 oktober

11.00 uur: De taalstaat, NPO1 en Radio1
Frist Spits op NPO Radio 1 en Jan Houtekiet op VRT Radio 1 ontvangen elk in hun eigen studio gasten om het debat over het Nederlands binnen en buiten de Nederlanden te starten.
Zie ook nporadio1.nl/de-taalstaat en radio1.be

 13.00 uur: Drongo talenfestival
Het festival in Nijmegen behandelt het thema ‘Lezen’. Vanaf 13 uur is het actief op de Facebookpagina van de Week van het Nederlands, maar nu al en tot lang na de week is er altijd iets voor lezers te vinden op het lezersforum Ezzulia op http://www.ezzulia.nl/forum/
Zie ook drongotalenfestival.nl

 14.00 uur: Talkshow rond literair vertalen
Zowel ter plaatse als online is er een Masterclass Literair Vertalen.
Zie deburen.eu

20.00 uur: Startshow: de Nederlandse taal centraal
De startshow besteedt aandacht aan alle mogelijk creatieve toepassingen van het Nederlands. Zowel de ambassadeurs van de Week van het Nederlands als diverse kunstenaars zullen aanwezig zijn.
Zie ook deburen.eu

#nederlands #week #weekvanhetnederlands #taal #taalvariatie #taalveelzijdigheid #veelzijdigheid

Anderhalve meter

WAARSCHUWING: anderhalve meter is langer dan je denkt.

infographic20799x530-hou20anderhalve20meter20afstand1_0

Toen ik daarnet in de supermarkt was viel me iets op aan de afstandsmarkeringen aan de kassa’s, en thuis heb ik het nagemeten: anderhalve meter is een stuk langer dan ik dacht.

Een judoka uit Litouwen had drie maanden geleden tijdens een video conference call al eens gezegd dat de meeste mensen niet weten wat anderhalve meter is.

Het is niet zo ver als de tekening hierboven de indruk wekt, maar veel korter is het ook niet. Als twee mensen met gestrekte armen tegenover elkaar staan, en hun vingertoppen raken elkaar, dan is het al te dicht.

Het is voor iedereen het veiligst om het thuis eens uit te meten.

NASA’s countdown naar Mars

BoardingPass_MyNameOnMars_Mars2020

Het is tegenwoordig druk op weg naar Mars.

Op 23 juli 2020, vorige week,  lanceerde China de missie Tianwen-1 met o.a. een rover. Het meest opvallende was de gesofisticeerde technologie die ze hadden gebruikt om hem te bouwen, niet zozeer de rover zelf.

Normaliter lanceert NASA op 30 juli zijn toestel, met aan boord de Perseverance. Net als bij vorige missies kun je ook deze keer “aan boord gaan”: als je je naam opgeeft, wordt hij vermeldt in het toestel. Er zijn nu al 10,9 miljoen namen opgenomen.

En ten slotte is er een Arabische missie, Amal (hoop in het Arabisch), gefinancierd door de Verenigde Arabische Emiraten in samenwerking met de universiteit van Boulder in Colorado (V.S.). Japan lanceerde Amal op 19 juli 2020. Het wordt de eerste interplanetaire missie van de Arabische wereld.

 

Lancering Falcon 9 – Crew Dragon naar ISS geslaagd

920x920

Dit is pure sciencefiction: net tijdens de lancering van de Crew Dragon met de Falcon 9 sprak ik met een restauranthouder in de buurt die tafels en stoelen in het park aan het uitspreiden was om klanten te kunnen ontvangen tijdens de afbouw van de corona-pandemie-lockdown.

 

Later zag ik op mijn tablet dat de Falcon 9 al drie minuten onderweg was.  In het controlecentrum droeg iedereen een mondmasker wegens corona.

 

Toen de Crew Dragon na slechts 10 minuten 200 km hoog was en aan 27.000 km/u vloog, voerde de Falcon 9 een geslaagde landing uit op het zeeplatform Of Course I Still Love You, en door zero-g zweefde een opgeblazen mini-dinosaurus in de cabine van Doug Hurley en Bob Behnken rond.

 

Ook het loskoppelen van de Crew Dragon om lichter achter het ISS aan te zitten, was uitstekend geslaagd.

Mars InSight registreert Marsbevingen

insight-nature-nasaOp 5 mei 2018 werd InSight met bestemming Mars gelanceerd, waar hij op 26 november 2018 landde.

Het toestel werd geleidelijk geactiveerd en getest, en de dataverzameling begon.

We kregen al vlug foto’s, maar het duurt altijd een hele tijd voor er voldoende gegevens zijn verzameld om conclusies te kunnen trekken.

Nasa maakte nu nieuwe inzichten over de kern van Mars bekend.

De planeet kent kleine zandhozen (dust devils), wat te verwachten was, maar ook veel marsbevingen en vreemde magnetische pulsen.

De bevingen waren een verrassing, omdat men ervan uitging dat Mars te veel was afgekoeld om nog veel geologische activiteit te kennen.

Het instrument SEIS heeft tot op dit moment meer dan 450 seismische signalen gedetecteerd, de meeste daarvan zijn waarschijnlijk bevingen, en geen storingen door de omgeving zoals de wind. De grootste beving was ongeveer magnitude 4,0, niet groot genoeg om tot in de mantel en de kern van de planeet te geraken.

Mars heeft geen tectonische platen zoals de aarde, maar er worden wel bevingen veroorzaakt in vulkanisch actieve zones. Enkele bevingen werden gelinkt aan zo’n regio, Cerberus Fossae, waar wetenschappers rotsblokken zien die misschien van kliffen afrolden. Daar werden kanalen uitgeslepen van bijna 1300 km lang door vloedgolven in het verleden. Lavastromen sijpelden dan in die kanalen gedurende de laatste 10 miljoen jaar, wat geologisch erg jong is

Sommige resten van die jonge lavastromen vertonen tekenen van breuken veroorzaakt door bevingen van minder dan 2 miljoen jaar geleden. Volgens planetair geoloog Matt Golombek is dat zowat het jongste tectonische kenmerk van Mars.

Er wordt uitgekeken naar de metingen van het instrument Rotation and Interior Structure Experiment (RISE), dat zou kunnen onthullen of de kern van Mars vast of vloeibaar is.

Meer informatie, ook over de magnetische pulsen en de windhozen.