Er is een tendens om het verwijzend voornaamwoord “dat” te vervangen door “wat”.
Taalboekjes keuren het soms niet eens meer af.
In welke gevallen kun je zonder blikken of blozen de w-vorm gebruiken?
1 Na een onbepaald woord als “iets”, “niets”, “alles” en “het enige”
Als er iets is wat ik ken, is het de uitslag van de lotterij.
Er is niets wat hij niet voor elkaar krijgt.
Nadat hij alles had verwezenlijkt wat hij wou bereiken, verveelde hij zich stierlijk.
2 Na een voornaamwoord (dat, datgene)
Het is dat wat hij heeft gezegd, wat me heeft verontrust.
3 Na een bijvoeglijk naamwoord dat zelfstandig gebruikt is.
Meestal is dat zelfstandig gebruikt bn dan in de overtreffende trap gebruikt.
Het bevreemdendste wat ik ooit heb gelezen, was “Het einde van de eeuwigheid”.
Het langste wat ik ooit las, was de serie Shaman King.
4 Na een telwoord of een rangtelwoord
Het eerste wat ik ooit las, waren de avonturen van Blake en Mortimer.
Het derde wat verscheen, was het laatste wat we zagen.
5 Als “dat” verwijst naar een hele zin
De uitgeverij bracht in korte tijd duizenden titels uit, wat de hele markt verstikte.
6 Als het antecedent van “wat” niet genoemd is
Wat ze ook hebben gezien, we zullen het nooit weten.

FOUT We vandaag de baan op moet, zal voorzichtig moeten zijn.
FOUT We vandaag de weg op moet, zal voorzichtig moeten zijn.
VERKLARING
Een “baan” is onder meer een plaats die voor bepaalde activiteiten wordt benut: glijbaan, kegelbaan, renbaan, tennisbaan, wielerbaan, startbaan.
Verwarrend is dat in de verkeersterminologie de “rijbaan” het gedeelte van de weg is waarop wordt gereden.
“Weg” wordt in het hele taalgebied gebruikt voor de al dan niet verharde strook grond die voor het verkeer bestemd is. Bijvoorbeeld: asfaltweg, betonweg, aardeweg en veldweg.

FOUT: Die deur geeft uit op de keuken.
GOED: Die deur komt uit op de keuken.
VERKLARING
“uitgeven op” en “uitgeven in” in de betekenis van “uikomen op” zijn gallicismen afgeleid van “donner sur”.
Een van de mogelijkheden is “uitkomen op”

Okay: everybody will agree that translating demands creativity from time to time.
But sometimes…
A few years ago I got a French to Dutch translation, mainly about… shoes. Sport shoes, that is.
It was filled to the brim with words I didn’t find in any dictionnaries, not in my new cd-rom dictionnaries, not in my older paper dictionnaries, and not in web dictionnaires. I didn’t even find them anywhere on the internet!
But then it occured to me that the text was mostly describing American brands.
So, I thought, could it be that… ?
And, yes: using my everyday English dictionnary I discovered there had been an English-French translator at work, who simplied replaced the English suffixes with French suffixes, thinking that was sufficient to come up with genuine French words!
Do you also recall odd ways to make a translation?

Bij Vertaalbureau Motte kunnen we veel document-formaten behandelen.
Dat is gedeeltelijk mogelijk doordat we beschikken over DVI, DVX, Trados 6.5 en Trados 2007, maar ook doordat we niet alleen de nieuwste XML-formaten van MS Office kunnen verwerken, maar ook WordPerfect en andere programma’s draaien.
Translation Office Motte can treat lots of difference file format.
That is partly because we have DVI, DVX, Trados 6.5 and Trados 2007, but also because we can handle the newest xml file formats of MS Office, and because we have other programs and suites, like WordPerfect.
Le Bureau des Traductions Motte peut utiliser beaucoup de formats de fichiers.
C’est parce que nous avons DVI, DVX, Trados 6.5 et Trados 2007, mais aussi parce que nous sommes capables de manipuler les derniers formats xml de MS Office, et parce que nous avons installé des autres programmes, comme par exemple WordPerfect.

FOUT Door de kapotte kogellager was de stuurinrichting vastgelopen.
GOED Door het kapotte kogellager was de stuurinrichting vastgelopen.

VERKLARING:
“Het lager”, “het kogellager”… niet “de”.

FOUT Het epicentrum lag in Court-Saint-Etienne, op een diepte van 10,8 kilometer.
GOED Het epicentrum lag in Court-Saint-Etienne, de haard bevond zich op een diepte van 10,8 kilometer.

VERKLARING
Vandaag wat aardrijksunde: het epicentrum is de plek op het aardoppervlak loodrecht boven de aardbevingshaard. Het ligt per definitie nooit op een bepaalde diepte. De haard wordt ook hypocentrum genoemd.

FOUT De vlucht van Ryanair zou normaalgezien gisteren om 11 uur vertrekken.
GOED De vlucht van Ryanair zou normaal gezien gisteren om 11 uur vertrekken.

VERKLARING
“Normaal gezien” wordt net als “normaal gesproken” los gespeld.
Beter is echter “normaliter” of de zin zo schrijven dat je “normaal” kunt gebruiken.

FOUT De twee judoka’s zijn elkaar waard.
GOED De twee judoka’s zijn aan elkaar gewaagd.

VERKLARING
“Elkaar waard” zijn is letterlijk vertaald Frans (een gallicisme). “Ils se valent” betekent: “ze zijn evenveel waard”.
Meer uitleg