Categorie: taal

Taalmodel: een zware nederlaag

FOUT De club kreeg een flinke pandoering tijdens de uitwedstrijd tegen Liverpool.

GOED De club leed een zware nederlaag tijdens de uitwedstrijd tegen Liverpool.

VERKLARING
“Pandoering” zou zijn afgeleid van “pandoeren”, en dat betekent: “het kaartspel pandoer spelen”.
Er is ook een betekenis in het bargoens, nl. “geslachtsgemeenschap hebben”.
Van oorsprong is een “pandoer” de naam van de soldaten uit het korps dat in 1741 door baron Trenck gevormd werd om de Turkse grensstreken van rovers te zuiveren. Het komt van het Franse “pandour” dat zou zijn afgeleid van het Kroatische “pandur”. Het kaartspel “pandoer” is misschien naar de soldaten genoemd, omdat zij het spel dikwijls speelden.
Vanuit de associatie met soldaten heeft het woord bijbetekenissen gekregen, die echter allemaal gewestelijk zijn, en soms een afgeleide vorm (“pandoering”) kregen.
“Pandoering” heeft twee betekenissen:

  • een pak slaag
  • een zware nederlaag

Taalmodel: uitbrander, fikse nederlaag

FOUT De leraar gaf hem een bolwassing.

GOED De leraar gaf hem een uitbrander.

VERKLARING

Er zijn veel mogelijke correcties van de foute zin, en “uitbrander” is slechts een van de mogelijkheden. Een andere is “berisping”.

Er is ook nog een andere betekenis van het foute woord, zoals in:

“De ploeg kreeg een bolwassing van de tegenstander”.

In dat geval is een mogelijke verbetering “nederlaag” of “fikse nederlaag”.

De nuance die u wilt uitdrukken, de exacte maat van de berisping of de nederlaag, bepaalt waardoor het foute woord kan worden vervangen.

Taalmodel: zenuwslopend, stressvol

FOUT Er werden twee waarschuwingsdrempels gedefinieerd om de bestuurder in staat te stellen om op die mogelijk stresserende situatie te anticiperen.

GOED Er werden twee waarschuwingsdrempels gedefinieerd om de bestuurder in staat te stellen om op die mogelijk zenuwslopende situatie te anticiperen.

VERKLARING
Het juiste werkwoord is “stressen”, wat betekent “onder stress werken” of “aan stress lijden”, zoals in “zich nerveus, overspannen gedragen”.
Een mogelijke correctie van de foute zin hierboven is “stressvolle situatie”, maar “zenuwslopende situatie” is wat eleganter.

Taalmodel: de aandacht vestigen op, de aandacht trekken

FOUT Tijdens een lezing wil hij altijd de aandacht trekken op zichzelf door de spreker voor schut te zetten.

GOED Tijdens een lezing wil hij altijd de aandacht vestigen op zichzelf door de spreker voor schut te zetten.

VERKLARING
Eens te meer zijn er meerdere oplossingen mogelijk.
De goede uitdrukking met voorzetsel is “de aandacht vestigen op”, maar het kan ook zonder voorzetsel, en dan wordt het:
– Tijdens een lezing wil hij altijd de aandacht trekken door de spreker voor schut te zetten.

Taalmodel: zich aanmelden, zich opgeven

FOUT Hij besloot zich aan te bieden voor het toelatingsexamen van de universiteit.

GOED Hij besloot zich aan te melden voor het toelatingsexamen van de universiteit.

OOK GOED Hij besloot zich op te geven voor het toelatingsexamen van de universiteit.

VERKLARING
Er zijn twee goede uitdrukkingen: “zich aanmelden” en “zich opgeven”

Zoals de dikke Van Dale het zegt: “zich aanmelden” en “zich opgeven” betekenen “zich opgeven als verzoekende tot iets toegelaten te worden, als mededinger of als gegadigde”.