AI is everywhere.
The odd thing is it looks to me as if people just got recently aware of it although as a translator we have been using it for years.
The translation systems became gradually more clever. Because of that, there’s nothing new to it.
Unfortunately, what isn’t new either, is the simplistic views held by outsiders on automation.
Only yesterday I was in touch with somebody who thought it was possible to translate 400 pages for a mere 200 euro’s from English to Dutch. Did they really not see that 0.50 euro’s/page isn’t feasable for any system, however automated and advanced it is?
But the real problem is some believe you can do away with translators altogether.
Lately I found a website of one of my endclients, which obviously didn’t send all his texts via my agent to me, because there was a mistake on the home page, even in bold text. An adverb was treated as a noun. It’s a word, or rather a phrase, which is very tricky in Dutch because of the spelling differences for the two meanings.
I was flabbergasted and researched all the work I had already done for them, and didn’t find it in any file. It was clearly something they had done by using MT or AI. And, of course, the automated systems didn’t notice the differences.
I even noticed a second mistake, which also was the result of automated translation systems, in that case a problem by using a CAT tool. Although such systems can be very useful, they often hide differences which pop up because pieces of translations are glued together. But in changing the lingustic context by making new sentences putting together parts of old sentences or combining parts of old sentences with other words, those parts often have to be changed.
Worse is that it was on a website which promotes judicial actions, and I wonder how people are going to trust a company offering that kind of actions if you see mistakes on the home page. Cutting out the human in the loop causes mistakes by which you lose clients, revenue and support.
Categorie: taalmodel
Taalmodel: laten vervallen
FOUT De trein van 8 uur naar Antwerpen werd afgeschaft.
GOED De trein van 8 uur naar Antwerpen is vervallen.
VERKLARING
“Afschaffen” betekent er definitief een eind aan maken of definitief met iets stoppen. Een treinverbinding die maar één keer niet plaatsvindt, wordt niet afgeschaft. In dat geval kun je wel zeggen dat de trein “vervalt”, dat men hem “laat vervallen”, of dat hij “is vervallen”.
Taalmodel: vacaturestop
FOUT Het bedrijf probeerde ontslagen door automatisering te vermijden door een aanwervingsstop.
GOED Het bedrijf probeerde ontslagen door automatisering te vermijden door een vacaturestop.
VERKLARING
“Aanwerving” is natuurlijk afgeleid van “aanwerven”, en daar begint het probleem.
“Aanwerven” wordt gebruikt voor rekrutreren of ronselen van bijvoorbeeld krijgsvolk of zeelieden, of om leden te werven voor een partij of vereniging. Het kan ook algemeen “in dienst nemen” betekenen, maar dat is al een afgeleide betekenis.
Maar toch is dat niet het echte probleem. Het zelfstandig naamwoord “aanwerving” is gewoon geen correct Nederlands. Daardoor is ook “aanwervingsstop” geen correct Nederlands. Wel goed is “vacaturestop”.
Taalmodel: de 1 aprilgrap van de 4-0-overwinning
FOUT Na een 4-0 overwinning tegen Madrid kwalificeerde de ploeg zich voor de halve finale van de UEFA-beker.
GOED Na een 4-0-overwinning tegen Madrid kwalificeerde de ploeg zich voor de halve finale van de UEFA-beker.
VERKLARING
Wat de “verklaring” eigenlijk is, is me niet duidelijk: tussen “4-0” en “overwinning” hoort een streepje te staan: “4-0-overwinning”, maar niet tussen “1” en “aprilgrap”: “1 aprilgrap”.
Vanwaar het verschil?
Het enige dat ik daarvoor kan bedenken is dit:
- samenstellingen worden aan elkaar geschreven
- soms betekent het dat er dan een koppelteken nodig is, omdat je ze niet zomaar aan elkaar kunt schrijven, zoals bijv. in “tv-kijker”, “tvkijker*” is nl. niet mogelijk
- “4-0-overwinning” is ook een samenstelling, nl. van de woordgroep “4-0” en het woord “overwinning”
- “1 aprilgrap” is echter een samenstelling van de woordgroep “1 april” en het woord “grap”. Hetzelfde geldt voor bijv. “5 eurobiljet”.
- Dat levert dan een heel duidelijk* spellingbeeld op in bijv: “Hij won 5 10 eurobiljetten dankzij de 4-0-overwinning van zijn favoriete ploeg.”
- Tja, de spellingcommissie… Het lijkt wel een meerpartijenregering: ze komen altijd wel met een compromis, maar uiteindelijk is niemand tevreden.
Taalmodel: zich vertonen
FOUT Toen Anita haar winkel pas had geopend, kwam hij even zijn neus aan het venster steken.
GOED Toen Anita haar winkel pas had geopend, kwam hij zich even vertonen.
VERKLARING
Dit is een gallicisme, ontstaan uit de Franse uitdrukking “mettre le nez à la fenêtre”.
Mogelijke betekenissen zijn: “zich vertonen”, “naar buiten treden”, “zich manifesteren”.
In ons voorbeeld is het “zich vertonen”, maar je kunt in dit geval bijvoorbeeld ook vervangen door “even langskomen”.
Als je weet wat er wordt bedoeld, zijn er vaak extra mogelijkheden om de verkeerde uitdrukking te vervangen.
Taalmodel: niet winnen
FOUT Ondanks de maandenlange voorbereiding heeft hij naast de hoofdvogel geschoten.
GOED Ondanks de maandenlange voorbereiding heeft hij niet gewonnen.
VERKLARING
De “hoofdvogel” is “de hoogste mikvogel bij het vogelschieten”.
“Vogelschieten” is een spel waarbij naar een kunstmatige vogel wordt geschoten die uit houten blokjes is samengesteld en die op een hoge staak is bevestigd..
Het woord “hoofdvogel” wordt in enkele uitdrukkingen gebruikt, maar geen enkele ervan is overal bekend.
Een voorbeeld is “de hoofdvogel afschieten”, wat betekent “iets bijzonders bereiken” of “(ook ironisch) een grote flater begaan”. Die uitdrukking is dus dubbelzinnig.
“Naast de hoofdvogel schieten” is ook niet algemeen bekend. De eenvoudigste oplossing is om letterlijk te zeggen wat je bedoelt: niet winnen, de opdracht niet krijgen, enzovoort.
Taalmodel: teleurgesteld worden
FOUT Na het onverwachte defect aan de bolide bleef de kampioen op zijn honger.
GOED Na het onverwachte defect aan de bolide werd de kampioen teleurgesteld.
VERKLARING
Het Franse “rester sur sa faim” leidde tot een gallicisme.
Een correct alternatief is “teleurgesteld worden”, maar er zijn zeker andere mogelijkheden, zoals “niet voldaan zijn” of “niet gekregen hebben wat men verlangde”.
Taalmodel: wegblijven, niet komen opdagen
FOUT Geen wonder dat hij niet kon antwoorden op vragen over feiten die niet in het lesboek werden behandeld: hij stuurde zijn kat naar alle lessen.
GOED Geen wonder dat hij niet kon antwoorden op vragen over feiten die niet in het lesboek werden behandeld: hij bleef weg van alle lessen.
VERKLARING
In het Frans komt “chat” in veel uitdrukkingen voor, maar “envoyer son chat” is niet een daarvan. Die uitdrukking is dus geen gallicisme, en ze is zelfs ooit gebruikt als titel voor een boekje door Jean-Pierre Vandenberghe om te waarschuwen voor letterlijke vertalingen uit het Nederlands.
Maar “zijn kat sturen” is zelfs geen goed Nederlands. Het betekent wel “niet komen opdagen”, “wegblijven”.
Taalmodel: er onopgemerkt vandoor gaan
FOUT Nog voor de vergadering officieel begon, was hij er vanonder gemuisd met de clubkas.
GOED Nog voor de vergadering officieel begon, was hij er ongemerkt vandoor gegaan.
VERKLARING
Tegenwoodig betekent “muizen” een computermuis gebruiken.
Daarvoor kwam het werkwoord ook al voor, maar ofwel betekende het “muizen vangen”, ofwel “stilletjes smakelijk zitten te eten”.
Taalmodel: iets als verloren beschouwen
FOUT Na de laatste btw-wijziging, maakte hij een kruis over zijn handelszaak.
GOED Na de laatste btw-wijziging, sloot hij zijn handelszaak.
VERKLARING
“Een kruis maken over iets” heeft veel betekenissen.
De Grote Van Dale vermeldt er drie:
- er niet meer over spreken
- het kunnen vergeten
- het als verloren beschouwen
Zodra je weet om welke betekenis het gaat, kun je op meerdere manieren een uitweg vinden om de fout te corrigeren.
En wie zijn handelszaak als verloren beschouwd, zal ze doorgaans sluiten.
