Taalmodel: wijzigen of veranderen?

FOUT De naam ‘verkenner’ is misleidend. Hij zou nog wel eens kunnenwijzigen.
GOED De naam ‘verkenner’ is misleidend. Hij zou nog wel eens kunnenveranderen.

VERKLARING
“Wijzigen” is een overgankelijk werkwoord: iemand wijzigt iets.
* Ik heb nog een paar details in de tekst gewijzigd.
* Door het slechte weer moesten we onze plannen wijzigen.

Niet gebruiken voor: “veranderen”, “gewijzigd worden”.
Het is soms ook mogelijk om concretere werkwoorden te gebruiken.
* Niet: *Woensdag wijzigt de prijs van het brood.
* Wel: Woensdag verandert de prijs van het brood.
* Beter: Woensdag stijgt de prijs van het brood.
* Beter: Woensdag wordt het brood duurder.

Doden onder tolken in Irak

USA Today vertelt ons dat er tientallen doden zijn onder de tolken die in Irak werken voor het Amerikaanse leger.
Arabisch tolken voor het Amerikaanse leger is een van de gevaarlijkste banen ter wereld geworden.
“One by one, little noticed in the daily mayhem, dozens of interpreters have been killed — mostly Iraqis but 12 Americans, too. They account for 40% of the 300-plus death claims filed by private contractors with the U.S. Labor Department.”
Meer hier

Taalmodel: met pensioen

FOUT Waarom zou je op pensioen gaan als je nog gezond bent?
GOED Waarom zou je met pensioen gaan als je nog gezond bent?

VERKLARING
Bovenstaand zinnetje ontstond waarschijnlijk naar aanleiding van de pogingen om de bevolking langer te laten werken en de hoge pensioenleeftijd in sommige Scandinavische landen, maar waar het ons om gaat is niets anders dan het voorzetsel.

Paris Hilton? Weg ermee! dacht Mika Brzezinski

Paris Hilton? Njet!

De journaliste Mika Brzezinski van MSNBC is uitgekeken op Paris Hilton. Ze was vooral verbolgen omdat ze een newsitem over Parijs Hilton moest brengen in het begin van een nieuwsuitzending, nog voor items over Irak en het Witte Huis.

Je kunt Mika Brzezinski moeilijk ongelijk geven: er is belangrijker nieuws dan dat een mislukte starlet zoals Paris Hilton uit de gevangenis komt.

Mika Brzezinski krijgt veel steun voor haar actie tegen het Paris Hilton-nieuws.

Behalve misschien van de zender: toen Paris Hilton onlangs optrad bij Larry King, had de man drie keer zo veel kijkers als gewoonlijk.

Op Internet circuleert ondertussen al het filmpje waarin je de actie van Mika Brzezinski kunt volgen: klik hier voor meerdere videoclips waarin Mika te keer gaat.

Taalmodel: telkens als

FOUT Telkens ik door het plantsoen loop, denk ik terug aan de jeugdreeks “Mark Stevens” van Felix Thijssen
GOED Telkens als iik door het plantsoen loop, denk ik terug aan de jeugdreeks “Mark Stevens” van Felix Thijssen.

VERKLARING
Na “telkens” moet altijd “als” of “wanneer” staan. “Telkens als” ik door het plantsoen loop…

Taalmodel: hoeven of moeten?

Omdat uit de reacties op Taalmodel: hoeven blijkt, dat het probleem te ingewikkeld is om het met een eenvoudig FOUT/GOED-voorbeeld te behandelen, gaan we er hier dieper op in.

Algemeen:

    • niet hoeven
  • iets is niet noodzakelijk
  • iets is niet wenselijk
    • niet moeten
  • noodzakelijk dat iets niet gebeurt of niet het geval is
  • wenselijk dat iets niet gebeurt of niet het geval is

Vaak wordt “niet moeten” ook in de eerste betekenis gebruikt, maar dat is dus fout.

Toelichting
Het ontkennende karakter van een zin wordt niet altijd expliciet uitgedrukt. Het kan ook impliciet zijn.
Van een expliciete ontkenning is sprake als in de zin het woord “niet” voorkomt of een versmelting van “niet” met een ander woord tot “geen”, “niets”, “niemand”, “nooit” of “nergens”.
Er zijn ook andere woorden en woordcombinaties die een ontkennend betekeniselement hebben. Dat kan gewoonlijk echter wel met behulp van “niet” worden omschreven. Zo’n constructies kan men een impliciete ontkenning noemen.
Bijvoorbeeld: slechts (‘niet meer dan’), weinig (‘niet veel’), nauwelijks (‘bijna niet’), zelden (‘niet vaak’), pas (‘niet eerder dan’).
Voor het gebruik van “hoeven” en “moeten” in ontkennende zinnen geldt in de standaardtaal in principe het volgende:

  • “hoeven” wordt gebruikt om uit te drukken dat het niet noodzakelijk of wenselijk is dat iets gebeurt of het geval is,
  • “moeten” om uit te drukken dat het noodzakelijk, wenselijk of beter is dat iets juist niet gebeurt of het geval is.

Vergelijk de volgende (a)- en (b)-zinnen:

(1a) Ze hoeft niet met ons mee te gaan. (‘Het is niet nodig dat ze met ons meegaat’)
(1b) Ze moet vooral niet met hem meegaan! (‘Het is beter dat ze niet met hem meegaat’)

(2a) Je hoeft niets mee te nemen, wij zorgen voor eten en drinken. (‘Het is niet nodig dat je iets meeneemt’)
(2b) Je moet niets meenemen wat te zwaar weegt, want de tocht is erg lang. (‘Het is wenselijk dat je niets meeneemt wat te zwaar weegt’)

(3a) Jullie hoeven pas morgen te vertrekken, dus jullie hebben nog alle tijd. (‘Het is niet eerder dan morgen noodzakelijk dat jullie vertrekken’)
(3b) Jullie moeten pas vertrekken als alles goed geregeld is. (‘Het is wenselijk dat jullie niet eerder vertrekken dan wanneer alles goed geregeld is’)

Taalmodel: hoeven

FOUT Het proces over de moord op een welgestelde zakenman in Meerle, tien jaar geleden, moet niet worden overgedaan.
GOED Het proces over de moord op een welgestelde zakenman in Meerle, tien jaar geleden, hoeft niet te worden overgedaan.

VERKLARING
Een van de meest verkeerd gebruikte modale hulpwerkwoorden is ‘hoeven’.In een negatieve zin gebruiken we ‘hoeven’ als bedoeld wordt dat iets niet noodzakelijk is.
Meer uitleg.