Auteur: Peter Motte

Over ons "Voor de vertaler is meedenken met de klant onmisbaar om een efficiënte link met de markt te leggen." Met Vertaalbureau MOTTE lever ik vertalingen van allerlei aard aan bedrijven om hun communicatie met hun klanten soepeler en duidelijker te laten verlopen. We gebruiken daarvoor diverse technologieën, zowel oudere als nieuwe. Dat levert kostenbesparingen en flexibiliteit op. Door mijn belangstelling voor wetenschappen en techniek studeerde ik eerst wat wiskunde en daarna talen. Als vertaler kan ik alle onderwerpen die me boeien combineren. Het is minstens even belangrijk om de technologie en het bedrijfsleven te begrijpen als talen te kennen. Als liefhebber van literatuur publiceerde ik een redelijke bibliografie van poëzie en "techneuten-literatuur" zoals sciencefiction. Dat was een goede oefening om technische teksten in een vlotte taal om te zetten. Op mijn webpagina en blogs kunt u getuigenissen vinden van klanten zoals BTC voor chemische vertalingen, P&O voor administratieve teksten, en Ballon Media voor het frivolere werk: stripverhalen. Mijn websites en blogs onderhoud ik zelf. Tijdens mijn wiskundestudies kreeg ik IT-initiaties. Die achtergrond helpt om de hedendaagse vertaalsystemen te gebruiken, omdat ze allemaal op databasemanagement steunen en documentformaten een grote rol spelen. En om de IT-veiligheidsproblemen te begrijpen. De lijst getuigenissen zou langer kunnen zijn, maar zelfs zonder geheimhoudingsclausules vind ik discretie belangrijk. Ik weet vaak al vroeg welke producten op de markt komen, of aan welke veranderingen een bedrijf werkt. En ik zou ook niet willen dat onze innovaties door een van de medewerkers van Vertaalbureau MOTTE worden gelekt. Web page developed, translated and maintained by Peter Motte for Translation Agency Motte / Vertaalbureau Motte Abdijstraat 33 B-9500 Geraardsbergen Belgium e-mail: peter.motte@skynet.be

Taalmodel: om + te-infinitief

FOUT Er was veel volk op de Grote Markt. Dat was aardig om zien, vond ook de burgemeester.
GOED Er was veel volk op de Grote Markt. Dat was aardig om te zien, vond ook de burgemeester.

VERKLARING
“Om” wordt altijd met “te” gecombineerd als er een infinitief volgt: “leuk om te horen”, “goed om te weten”, “aardig om te zien”.
Meer uitleg

Death Note 12 met shitajiki

dn12Death Note 12 ligt in de winkel.

Omdat het de laatste aflevering van de reeks is, werd er gratis een Japanse shitajiki bijgedaan.
Los is hij niet verkrijgbaar. Hij mag zelfs niet los worden verkocht.
Shitajiki’s zijn een typisch Japans verschijnsel.
Een shitajiki wordt in Japan gebruikt om onder een blad papier te leggen om meer steun te geven bij het schrijven, en om te verhinderen dat je merktekens nalaat op de onderliggende bladen.
Shitajiki’s worden versierd met afbeeldingen van toeristische trekpleisters, popsterren, manga’s, …
Vaak worden shitajiki’s in een beperkte oplage gedrukt, waardoor het echte collector’s items worden.
Mogelijk gebruik van shitajiki’s: als bladwijzer, als muismatje, voor decoratie… Dus alle omstandigheden waarin je een stevige onderlegger nodig hebt, of om iets te versieren. Het is dus wel iets meer dan een hebbeding.
Shitajiki’s bestaan in diverse afmetingen. Meestal zijn ze op B5 gemaakt, maar ook A4 en A5 komen veel voor. De oppervlakte van de shitajiki meegeleverd met Death Note 12 is iets kleiner dan die van een Kana-manga, waardoor het perfect als bladwijzer in een manga past. Omdat manga’s doorgaans nogal dik zijn, is zo’n passende bladwijzer dus wel nuttig.
Sommigen leggen zo’n shitajiki op z’n kant om in hun bibliotheekrekken verschillende boekenseries of tijdschriftenreeksen van elkaar af te scheiden, of bijvoorbeeld om de alfabetische indeling van hun bibliotheek direct te zien.

Bleach

bleach01Sinds kort verzorgen we bij Vertaalbureau Motte de taalkundige afwerking van manga-reeksen.
Het nieuwste op dat gebied is Bleach: een serie over een tiener die geesten kan zien, en door omstandigheden gedwongen wordt om kwade geesten te helpen opruimen.
Het is eens wat anders dan technische teksten en zakelijke documenten.
De manga’s hadden ons trouwens wel verrast: de verhalen gaan vlot vooruit, maar dagen ook gevorderde lezers uit.
Bleach is een relatief jonge reeks, waarvan nog maar vier delen zijn verschenen.

Afbeelding gepubliceerd met toestemming en copyrighted BLEACH © 2001 BY TITE KUBO / SHUEISHA INC.

Recensie: Het laatste fresco, door Gust van Brussel

Recensie: Het laatste fresco, door Gust van Brussel

Het laatste fresco, door Gust van Brussel

recensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Met “Het laatste fresco” heeft Gust van Brussel een van de beste boeken geschreven die ik de laatste maanden heb gelezen.

Natuurlijk klinkt zo’n uitspraak niet overtuigend als ze niet in een nationale krant wordt gepubliceerd of in een belangrijk literair tijdschrift, maar laten we wel wezen: het boek heeft veel kwaliteiten.

Dik is het niet: 130 pagina’s. Volgens sommigen is het dus meer een vette novelle dan een roman. Maar de betekenis van dat soort termen varieert nogal.

“Het laatste fresco” vertelt het verhaal van een man die na de dood van zijn vrouw door Italië zwerft, van hotel naar hotel, en onderweg vreemde personages ontmoet. Zijn dagen verlopen anders dan hij had verwacht.

Het boek is ingedeeld in zeven hoofdstukken, en elk hoofdstuk krijgt als titel de naam van een van de personages uit de Commedia dell’arte. Commedia dell’arte was een populaire vorm van volks improvisatietoneel. De acteurs bouwden gevarieerd toneel op, dat gedeeltelijk bestond uit geïmproviseerde invallen, en gedeeltelijk uit flarden tekst die ze uit het hoofd kenden. De toneelgroep moest goed op elkaar zijn ingspeeld, want de improvisaties veroorzaakten onverwachte reacties van de acteurs, waarop de andere acteurs gepast moesten kunnen reageren. De commedia dell’arte is verdwenen toen men vaste teksten begon te gebruiken, waardoor de levendigheid verloren ging.

De improvisatie was gedeeltelijk mogelijk doordat de personages categorieën mensen verbeeldden, zoals de geliefde, de minnaar, de politieagent, de dokter, enzovoort. Het zijn geen clichés, zoals in hedendaagse detectives nogal eens een politieagent optreedt die buiten de lijntjes kleurt en die kan rekenen op zijn trouwe adjudant op de gemoedelijke omgang met een of andere louche figuur. Nee, “il capitano” uit de commedia dell’arte vertegenwoordigt gewoon de gezagsdrager, zoals die in elke maatschappij voorkomt.

Gust van Brussel heeft zijn roman opgebouwd rond die toneelpersonages. Of, liever gezegd, de merkwaardige figuren die zijn hoofdpersonage onderweg ontmoet, worden behandeld in een hoofdstuk waarvan de titel de naam van een van die toneelpersonages draagt.

In “Il dottore” ontmoet hij een merkwaardige kerel die geldt probeert los te krijgen voor zijn uitvindingen. Om hem te ontlopen verlaat het hoofdpersonage zijn hotel, en begint hij Italië rond te trekken. De hele reis lang blijven de herinneringen aan de vreemde snoeshaan hem door het hoofd spoken, aangetrokken als hij wordt door het gevoel dat er meer inzicht in zijn krankzinnigheid zat, dan hij aanvankelijk had vermoed.

Alle hoofdstuktitels zijn in het enkelvoud, maar dat betekent niet dat er maar één persoange in zo’n hoofdstuk kan worden beschouwd als een voorbeeld van de categorie. In “Il capitano” zijn er minstens twee: Boris en een Porsche-chauffeur. Beiden treden op als mensen die meester zijn over hun omgeving, en tot op zekere hoogte over de hoofdpersoon – of waarvan de hoofdpersoon vermoedt dat ze meester zijn over hem. Zo is hij nooit zeker of Boris en zijn vrouw samen overspel hebben gepleegd.Een van de charmes van het boek is dan ook om in elk hoofdstuk te zoeken naar de personages die in de titelcategorie kunnen worden ingedeeld. Het is een manier om het verhaalverloop in te delen in hoofdstukken, maar ook een manier om verschillende aspecten van een categorie mensen tegenover elkaar af te wegen.

Maar bovenstaande is tot op zekere hoogte ingewikkeld gezever, want het boek leest niet als een moeilijk door te snijden klomp stopverf. Het gaat integendeel erg vlot. Alhoewel de gebeurtenissen weinig spectaculair zijn, houdt Gust van Brussel er de spanning in. De Porsche-chauffeur lijkt een maffia-type te zijn, maar er worden geen revolvers bovengehaald, en er zijn geen vechtpartijen. Het hoofdpersonage merkt alleen maar dat er iets aan de hand is, maar zelf wordt hij vriendelijk en voorkomend behandeld.

Zo wandelen we samen met de hoofdfiguur rond in Italië, en beleven we de manier waarop hij in het reine probeert te komen met zichzelf, de dood van zijn vrouw, en zijn herinneringen.

Het boek is zowel op papier verkrijgbaar, als elektronisch. Elektronisch kan het hier worden gekocht voor 5 euro.

“Het laatste fresco”, Gust van Brussel, 2009, Turnhout, De Graal vzw, geïllustreerd, 132 p’s, 22 x 13,3 x 0,9 cm, ISBN 978-90-504-5000-3

Prijs: als e-book 5 euro

Taalmodel: echter, weer…

FOUT De dienstensector en de industriële activiteit gingen er respectievelijk 0,3 en 0,1 procent op vooruit. De activiteit in de bouwnijverheid ging er dan weer op achteruit (-0,4%).
GOED De dienstensector en de industriële activiteit gingen er respectievelijk 0,3 en 0,1 procent op vooruit. De activiteit in de bouwnijverheid ging er echter op achteruit (-0,4%).

VERKLARING
Je ziet het wel meer: constructies met “dan weer”, terwijl er geen herhaling wordt bedoeld.
Eigenlijk betekent het letterlijk in “De activiteit in de bouwnijverheid ging er dan weer op achteruit.” dat de bouwnijverheid er alweer op achteruitging. Misschien is dat wel zo, maar dat is niet wat er werd bedoeld.
Het lijkt op een halfslachtige poging om een zwierige stijl te gebruiken. Het is het best om zo’n constructie te vermijden.

Lachen met CAT

“CAT” betekent “computer aided translation”.
Het is in de vertaalwereld een belangrijk onderdeel van de praktijk geworden, al werkt het alleen met veel herhalingen van telkens dezelfde zinnen. Dus niet met veel herhalingen van telkens dezelfde woorden.
Onlangs paste ik zo’n programma toe op een tekst, en in die tekst zat het volgende stukje zin:
“Of course, if”
En het programma vertaalde dat als:
“Pulp natuurlijk, “
Dat hij van “of course” “natuurlijk” maakt, is normaal. Maar waar heeft hij die “pulp” vandaan?
Wie niet kan vertalen, kan met CAT niets beginnen.

Taalmodel: weten waar iets is

FOUT Hij toont haar een blad waar een adres op staat en vraagt of ze het weet zijn.
GOED Hij toont haar een blad waar een adres op staat en vraagt of ze weet waar het is.

VERKLARING
“Weten” wordt in de standaardtaal altijd gecombineerd met een infinitief voorafgegaan door “te”. De constructie “weten zijn” is geen standaardtaal.
Meer uitleg

Taalmodel: schoonmaken

FOUT In Halle hebben leden van de serviceclubs gisteren duizend leien van het dak van de basiliek gekuist.
GOED In Halle hebben leden van de serviceclubs gisteren duizend leien van het dak van de basiliek schoongemaakt.

VERKLARING
In het algemeen Nederlands heeft “kuisen” alleen een figuurlijke betekenis: gekuiste taal.
In andere gevallen kan “schoonmaken” of “reinigen” worden gebruikt.
Meer uitleg