Tag: samenstellingen

Taalmodel: de 1 aprilgrap van de 4-0-overwinning

FOUT Na een 4-0 overwinning tegen Madrid kwalificeerde de ploeg zich voor de halve finale van de UEFA-beker.

GOED Na een 4-0-overwinning tegen Madrid kwalificeerde de ploeg zich voor de halve finale van de UEFA-beker.

VERKLARING

Wat de “verklaring” eigenlijk is, is me niet duidelijk: tussen “4-0” en “overwinning” hoort een streepje te staan: “4-0-overwinning”, maar niet tussen “1” en “aprilgrap”: “1 aprilgrap”.
Vanwaar het verschil?

Het enige dat ik daarvoor kan bedenken is dit:

  1. samenstellingen worden aan elkaar geschreven
  2. soms betekent het dat er dan een koppelteken nodig is, omdat je ze niet zomaar aan elkaar kunt schrijven, zoals bijv. in “tv-kijker”, “tvkijker*” is nl. niet mogelijk
  3. “4-0-overwinning” is ook een samenstelling, nl. van de woordgroep “4-0” en het woord “overwinning”
  4. “1 aprilgrap” is echter een samenstelling van de woordgroep “1 april” en het woord “grap”. Hetzelfde geldt voor bijv. “5 eurobiljet”.
  5. Dat levert dan een heel duidelijk* spellingbeeld op in bijv: “Hij won 5 10 eurobiljetten dankzij de 4-0-overwinning van zijn favoriete ploeg.”
  6. Tja, de spellingcommissie… Het lijkt wel een meerpartijenregering: ze komen altijd wel met een compromis, maar uiteindelijk is niemand tevreden.

Taalmodel: laatderde-eeuws

FOUT De schedelfragmenten werden opgegraven in een greppel die door een laat derde-eeuwse Romeinse muur heen snijdt.

GOED De schedelfragmenten werden opgegraven in een greppel die door een laatderde-eeuwse Romeinse muur heen snijdt.

VERKLARING
Dit is een resultaat van de spellinghervorming van 1997-2007: sindsdien zijn er veel meer verplichte samenstellingen in het Nederlands.
Daarvoor waren die er vaak ook al, maar de regels waren niet zo expliciet.
In dit geval is “laat” een deel van het samengestelde bijvoeglijke naamwoord, zoals ook in “laatromaans” en “laatneolitisch”.
Ook combinaties die naar een bepaalde eeuw verwijzen, worden als één woord gespeld, zoals “laatderde-eeuws” of “laat-3e-eeuws”.
Als bonus: uitdrukkingen zoals “de jaren 60” zijn goed bekend, maar je mag ook schrijven: “de jaren 1960”.