Taalmodel: afkortingen en samentrekkingen

FOUT Als je b.v. in een Nederlandse nv commissaris bent, of in een Belgische bestuurder, zetel je dan automatisch in de rvb?

GOED Als je bv. in een Nederlandse nv commissaris bent, of in een Belgische nv bestuurder, zetel je dan automatisch in de rvb?

VERKLARING
In de oorspronkelijke zin zitten een fout en een stilistisch gebrek.
Om te beginnen wordt “bijvoorbeeld” afgekort als” bv.”, met kleine letters en een puntje achter de ‘v’. In Nederlandse vennootschappen is een commisssaris wat in Belgische vennootschappen een bestuurder is. De “rvb” is de raad van beheer of van bestuur, maar we raden het veelvuldig gebruik van die afkorting af. Pas ze het liefst enkel toe in teksten waarvan duidelijk is dat zulke onderwerpen behandelen, zoals contracten, jaarrekeningen, vergaderingsverslagen, bedrijfsagenda’s, enzovoort.
Afkortingen zijn ontstaan toen het schrijfmateriaal duur was, en de tijd beperkt. Wie op duur perkament schrijft, en alles met de hand moet neerzetten, spaart veel geld uit als afkortingen worden gebruikt. Middeleeuwse teksten staan dan ook vol afkortingen. Met de hedendaagse technieken is schrijven en vermenigvuldigen van teksten echter veel goedkoper en sneller geworden, zodat afkortingen minder noodzakelijk zijn.
Nooit afkortingen gebruiken is echter evenmin zinvol. Voortdurende Aids voluit schrijven heeft weinig zin, omdat de tekst er niet leesbaarder door wordt. Vooral technische, wetenschappelijke, zakelijke en administratieve teksten, waarin veel samengestelde woorden voorkomen (bijvoorbeeld voor terminologie en namen van instellingen), worden leesbaarder als die samenstellingen worden afgekort.

En ten tweede zijn de samentrekkingen strikt gezien correct, maar loopt de lezer er hier door verloren. Het is dan ook beter een van de samentrekkingen te vervangen door het volledige zinsdeel.

Bron voor de afkortingen:
G. Geerts, T. den Boon en D. Geeraerts (red.), Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal op cd-rom, Van Dale Lexicografie, 2000

Taalmodel: gelijkvloers

FOUT Op het gelijkvloers zijn er zes bureaus en helemaal op het eind van de gang heb je de conciërgekamer.

GOED Op de benedenverdieping zijn er zes bureaus en helemaal op het eind van de gang heb je de conciërgekamer.

VERKLARING
“Gelijkvloers” is in het algemeen Nederlands alleen maar een adjectief en geen substantief. Je kunt dus wel zeggen de “gelijkvloerse verdieping”, maar niet “het gelijkvloers”.

Referentie: G. Geerts, T. den Boon en D. Geeraerts (red.), “Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal op cd-rom”, Van Dale Lexicografie, 2000

Taalmodel: onschuld staande houden / de feiten ontkennen

FOUT De twee hebben de feiten altijd ontkend, maar toch hebben ze een gevangenisstraf gekregen.

GOED De twee hebben altijd hun onschuld staande gehouden, maar hebben toch een gevangenisstraf gekregen.

VERKLARING
In het Nederlands neigt de feiten ontkennen naar liegen: niet willen zien wat er aantoonbaar is. “Nier les faits” is de juistheid van een beschuldiging aanvechten.

Taalmodel: bekend / gekend

FOUT De kwalijke gevolgen van roken zijn goed gekend, maar toch slagen velen er niet in om paal en perk te stellen aan die slechte gewoonte.

GOED De kwalijke gevolgen van roken zijn goed bekend, maar toch slagen velen er niet in om paal en perk te stellen aan die slechte gewoonte.

VERKLARING
“Gekend” en “bekend” zijn alletwee bestaande woorden, maar ze worden nogal eens veward.
Het is niettemin eenvoudig om ze uit elkaar te houden: “gekend” is het voltooid deelwoord van “kennen”.
“Bekend” is een adjectief en is afgeleid van “bekennen”.
Een les is gekend, want die ken je. Gevolgen zijn bekend.

Referentie: W. Penninckx, P. Buyse en W. Smedts, “Correct Taalgebruik”, UGA, 2001.

Amai!

Ik heb net een blogje bezocht: spelling.skynetblogs.be
Het bestaat pas sinds 16/10/2005, maar in 7 dagen tijd haalde hij 1220 bezoeken!
En dat voor een blog die gaat over … spelling!
Het bewijst niet alleen dat het probleem leeft bij de mensen, maar ook dat ze van die nieuwe spelling (bekend als GB05 van Groene Boekje 2005) niets willen weten.

Taalmodel: een aantal

FOUT Door een aantal kortsluitingen zaten een aantal huizen langs derijksweg tijdelijk zonder stroom.

GOED Door kortsluitingen zaten enkele huizen langs de rijksweg tijdelijkzonder stroom.

VERKLARING
Weliswaar niet helemaal objectief, maar niettemin: wees zuinig met het lege “een aantal”.
Ludo Permentier wijst op de taalblog van zijn krant De Standaard op hetoverbodige gebruik van “een aantal”.
Hij adviseert om “een aantal” te vervangen door een ander woord of hethelemaal weg te laten. Zeker als “aantal” niet wordt beklemtoond.
“Een aantal” kan vanalles betekenen, van weinig over sommige en enkele tot de meeste en veel. De alternatieven zijn veel preciezer.Een ronduit slecht gebruikt zien we in dit voorbeeld: “Alonso stijgt eenaantal plaatsen, dankzij zijn overwinning in Francorchamps. Hij is nueerste.” Maar als de journalist wéét dat het drie plaatsen zijn, dan kan hij dat beter gewoon zeggen: “Alonso stijgt vijf plaatsen, dankzij zijnoverwinning in Francorchamps. Hij is nu eerste.”
Soms kan een aantal weg. “Hij gaat een aantal huizen in de straat kopen.”
Als hij ze niet allemaal koopt, kun je ook gewoon schrijven: “Hij gaathuizen in die straat kopen.” Als hij ze wel allemaal koopt, kun je o.a.schrijven: “Hij gaat de huizen in die straat kopen.”

Meer uitleg op:
http://vrttaal.net/taaldatabanken_master/juist/050609.shtml

Taalmodel: telkens

FOUT Telkens ik naar de markt ging.

GOED Telkens wanneer ik naar de markt ging.

VERKLARING
“Telkens” is een bijwoord, geen voegwoord. Het kan wel een voegwoord versterken.

Niet: *Telkens hij dat deed, zette hij eerst zijn bril af.
Wel: Als hij dat deed, zette hij altijd eerst zijn bril af.
Wel: Telkens als hij dat deed, zette hij eerst zijn bril af.

Taalmodel: socio- / sociaal-

FOUT De eindeloopbaanproblematiek was het belangrijkste socio-economische element in de besprekingen tussen de sociale partners.

GOED De eindeloopbaanproblematiek was het belangrijkste sociaal-economische element in de besprekingen tussen de sociale partners.

VERKLARING
In deze samenstelling gaat het om twee elementen die gelijkwaardig zijn(sociaal en economisch). In zulke gevallen schrijven we sociaal en nietsocio. Als de twee elementen niet gelijkwaardig zijn, wordt het wel socio-, bv. in sociobiologie, sociografie, enzovoort.