Taalmodel: halveliterfles

FOUT Hij dronk een halfliterfles in één teug leeg.
GOED Hij dronk een halveliterfles in één teug leeg.

VERKLARING
Beide fouten komen in het dagelijkse leven wel eens voor: te veel in één keer drinken en “halfliterfles”.
“Halveliterfles” is echter een samenstelling van “halve liter” met “fles”, en doordat “liter” een de-woord is, wordt het bijvoeglijk naamwoord bij “liter” altijd verbogen, zelfs als er geen lidwoord of andere determinator voor staat.
Als “halve liter” samen met het zelfstandig naamwoord “fles” een geheel vormt, wordt dat een flinke opeenstapeling van lettertekens, maar het is wel degelijk “halveliterfles”.

Taalmodel: “deel uitmaken van” en “onderdeel zijn van”

FOUT: De pc maakt een belangrijk onderdeel uit van de hedendaagse informatiesystemen.
GOED: De pc maakt een belangrijk deel uit van de hedendaagse informatiesystemen.
OOK GOED: De pc vormt/is een belangrijk onderdeel van de hedendaagse informatiesystemen.

VERKLARING
“onderdeel uitmaken van” is een contaminatie van “deel uitmaken van” en “onderdeel vormen/zijn van”.

Taalmodel: aangezien

FOUT Gezien de zaak al jaren verliesgevend was, verbaast het me niet dat ze in staat van faillissement is.
GOED Aangezien de zaak al jaren verliesgevend was, verbaast het me niet dat ze in staat van faillissement is.

VERKLARING
“Gezien” is een voorzetsel en geen voegwoord. Dat betekent concreet dat je het in het algemeen Nederlands niet kunt gebruiken in de betekenissen “aangezien”, “omdat…”

Taalmodel: een beroep doen op

FOUT Als we in het weekeinde de kast verhuizen en we halen het niet met z’n tweeën, mogen we dan nogmaals beroep doen op jou?
GOED Als we in het weekeinde de kast verhuizen en we halen het niet met z’n tweeën, mogen we dan nogmaals een beroep doen op jou?

VERKLARING
Nederlandstaligen doen “een beroep op iets of iemand”. Franstaligen doen het zonder lidwoord (faire appel à).

Taalmodel: zulke

FOUT We bekijken zo’n zaken op individuele basis en ondernemen actie wanneer wij dat nodig vinden.
GOED We bekijken zulke zaken op individuele basis en ondernemen actie wanneer wij dat nodig vinden.

VERKLARING
Bij een woord in het meervoud is het “zulke”.
Er is wel een uitzondering: “zo’n” is standaardtaal in het hele taalgebied in combinatie met een meervoudig zelfstandig naamwoord als het betrekking heeft op een daarbij horend telwoord en ‘ongeveer’ betekent.
“Zo’n” kan ook met een niet-telbaar zelfstandig naamwoord optreden als het de betekenis van een versterkende bepaling heeft.
Maar behalve in die specifieke gevallen vereist een meervoudig zelfstandig naamwoord altijd “zulke”.
“Zulke” wordt ook gebruikt met niet-telbare enkelvoudige zelfstandige naamwoorden, zoals stofnamen.
Voorbeelden: “bier” en “pap”, maar ook woorden zoals “pijn”, “vee” en “weer”.

Taalmodel: samentrekking

FOUT “Childhood’s End” is weer uitgegeven en kun je vanaf nu lezen wanneer je maar wil.
GOED “Childhood’s End” is weer uitgegeven. Je kunt het vanaf nu lezen wanneer je maar wilt.

VERKLARING
De samentrekking is fout: in de eerste zin is “Childhood’s End” onderwerp, in de tweede zin lijdend voorwerp. Samentrekking kan alleen als de grammaticale functie gelijk is.