Taalmodel: niet (in) het minst

FOUT De nieuwe gedeputeerde bedankte iedereen die haar had geholpen, en niet in het minst haar man, die haar steeds had gesteund in haar electorale campagne.

GOED De nieuwe gedeputeerde bedankte iedereen die haar had geholpen, en niet het minst haar man, die haar steeds had gesteund in haar electorale campagne.

VERKLARING
“Niet in het minst” betekent “helemaal niet”. “Niet het minst” betekent “vooral”. Een gedeputeerde is in België een lid van het bestuurscollege van een provincie, en in Nederland o.m. een volksvertegenwoordiger.

Taalmodel: verjaardag / geboortedag

FOUT Als we dan nog leven, vieren we op 21 maart 2085 met z’n allen de 400e verjaardag van Johann Sebastian Bach.

GOED Als we dan nog leven, vieren we op 21 maart 2085 met z’n allen de 400e geboortedag van Johann Sebastian Bach.

VERKLARING
Van iemand die niet meer leeft, vieren we niet de verjaardag maar de geboortedag. J.S. Bach stierf in 1750.

Referentie: Taaldatabanken

Taalmodel: verplichten

FOUT Onder bedreiging van een wapen verplichtten ze de werknemers de kluis open te maken.

GOED Onder bedreiging van een wapen werden de werknemers gedwongen de kluis open te maken.

VERKLARING
Twee fouten:
– “Verplichten” is morele druk uitoefenen of als plicht opleggen.
– De zin is niet precies geformuleerd: de daders dreigden met een wapen, niet de werknemers. Ook goed: Onder dreiging met een wapen dwongen ze …

Taalmodel: afkortingen en samentrekkingen

FOUT Als je b.v. in een Nederlandse nv commissaris bent, of in een Belgische bestuurder, zetel je dan automatisch in de rvb?

GOED Als je bv. in een Nederlandse nv commissaris bent, of in een Belgische nv bestuurder, zetel je dan automatisch in de rvb?

VERKLARING
In de oorspronkelijke zin zitten een fout en een stilistisch gebrek.
Om te beginnen wordt “bijvoorbeeld” afgekort als” bv.”, met kleine letters en een puntje achter de ‘v’. In Nederlandse vennootschappen is een commisssaris wat in Belgische vennootschappen een bestuurder is. De “rvb” is de raad van beheer of van bestuur, maar we raden het veelvuldig gebruik van die afkorting af. Pas ze het liefst enkel toe in teksten waarvan duidelijk is dat zulke onderwerpen behandelen, zoals contracten, jaarrekeningen, vergaderingsverslagen, bedrijfsagenda’s, enzovoort.
Afkortingen zijn ontstaan toen het schrijfmateriaal duur was, en de tijd beperkt. Wie op duur perkament schrijft, en alles met de hand moet neerzetten, spaart veel geld uit als afkortingen worden gebruikt. Middeleeuwse teksten staan dan ook vol afkortingen. Met de hedendaagse technieken is schrijven en vermenigvuldigen van teksten echter veel goedkoper en sneller geworden, zodat afkortingen minder noodzakelijk zijn.
Nooit afkortingen gebruiken is echter evenmin zinvol. Voortdurende Aids voluit schrijven heeft weinig zin, omdat de tekst er niet leesbaarder door wordt. Vooral technische, wetenschappelijke, zakelijke en administratieve teksten, waarin veel samengestelde woorden voorkomen (bijvoorbeeld voor terminologie en namen van instellingen), worden leesbaarder als die samenstellingen worden afgekort.

En ten tweede zijn de samentrekkingen strikt gezien correct, maar loopt de lezer er hier door verloren. Het is dan ook beter een van de samentrekkingen te vervangen door het volledige zinsdeel.

Bron voor de afkortingen:
G. Geerts, T. den Boon en D. Geeraerts (red.), Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal op cd-rom, Van Dale Lexicografie, 2000

Taalmodel: gelijkvloers

FOUT Op het gelijkvloers zijn er zes bureaus en helemaal op het eind van de gang heb je de conciërgekamer.

GOED Op de benedenverdieping zijn er zes bureaus en helemaal op het eind van de gang heb je de conciërgekamer.

VERKLARING
“Gelijkvloers” is in het algemeen Nederlands alleen maar een adjectief en geen substantief. Je kunt dus wel zeggen de “gelijkvloerse verdieping”, maar niet “het gelijkvloers”.

Referentie: G. Geerts, T. den Boon en D. Geeraerts (red.), “Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal op cd-rom”, Van Dale Lexicografie, 2000

Taalmodel: onschuld staande houden / de feiten ontkennen

FOUT De twee hebben de feiten altijd ontkend, maar toch hebben ze een gevangenisstraf gekregen.

GOED De twee hebben altijd hun onschuld staande gehouden, maar hebben toch een gevangenisstraf gekregen.

VERKLARING
In het Nederlands neigt de feiten ontkennen naar liegen: niet willen zien wat er aantoonbaar is. “Nier les faits” is de juistheid van een beschuldiging aanvechten.

Taalmodel: bekend / gekend

FOUT De kwalijke gevolgen van roken zijn goed gekend, maar toch slagen velen er niet in om paal en perk te stellen aan die slechte gewoonte.

GOED De kwalijke gevolgen van roken zijn goed bekend, maar toch slagen velen er niet in om paal en perk te stellen aan die slechte gewoonte.

VERKLARING
“Gekend” en “bekend” zijn alletwee bestaande woorden, maar ze worden nogal eens veward.
Het is niettemin eenvoudig om ze uit elkaar te houden: “gekend” is het voltooid deelwoord van “kennen”.
“Bekend” is een adjectief en is afgeleid van “bekennen”.
Een les is gekend, want die ken je. Gevolgen zijn bekend.

Referentie: W. Penninckx, P. Buyse en W. Smedts, “Correct Taalgebruik”, UGA, 2001.

Amai!

Ik heb net een blogje bezocht: spelling.skynetblogs.be
Het bestaat pas sinds 16/10/2005, maar in 7 dagen tijd haalde hij 1220 bezoeken!
En dat voor een blog die gaat over … spelling!
Het bewijst niet alleen dat het probleem leeft bij de mensen, maar ook dat ze van die nieuwe spelling (bekend als GB05 van Groene Boekje 2005) niets willen weten.