Categorie: taal

Vertalen: een inleiding, deel 2

2 Vertalen en het misverstand

2a Vertalen op school

Vertalen op school lijkt vaak simpel. Woorden vervangen door hun equivalenten in een andere taal, zinnen omzetten zonder al te veel moeite. Maar achter dit schijnbaar eenvoudige proces schuilen complexe vaardigheden en nuances die niet altijd worden begrepen. Leerlingen worden vaak geconfronteerd met het misverstand dat vertalen gewoon een kwestie is van het raadplegen van een woordenboek en het overzetten van woorden van de ene naar de andere taal. Echter, vertalen is veel meer dan dat. Het vereist een diepgaand begrip van beide talen, culturele context, stijl, en subtiliteiten die niet altijd gemakkelijk te vatten zijn.

Op school worden studenten soms ontmoedigd door de complexiteit van vertalen. Het kan voelen als een ontmoedigende taak, vooral wanneer ze worden geconfronteerd met idiomen, culturele verwijzingen en taalkundige nuances die niet direct vertaalbaar zijn. Het begrip van de context is cruciaal en vereist vaak meer dan alleen het vertalen van woorden van de ene taal naar de andere. Het gaat om het overbrengen van betekenissen en gevoelens, en het behouden van de essentie van de oorspronkelijke tekst.

2b Vertalen voor anderen

Vertalen voor anderen brengt een andere dimensie met zich mee. Het is niet alleen een kwestie van taalbegrip, maar ook van communicatie en empathie. Een goede vertaler moet niet alleen de woorden begrijpen, maar ook de intentie achter die woorden. Ze moeten in staat zijn om de boodschap accuraat over te brengen zonder het oorspronkelijke gevoel of de toon te verliezen. Dit kan een uitdaging zijn, vooral bij het vertalen van literaire werken, zakelijke documenten of juridische teksten.

Een ander aspect van vertalen voor anderen is het omgaan met de verwachtingen en behoeften van de klant. Dit vereist niet alleen taalvaardigheid, maar ook professionele vaardigheden zoals tijdmanagement, nauwkeurigheid en het vermogen om feedback te verwerken. Het is belangrijk om open te staan voor samenwerking en constructieve kritiek, zodat het vertaalproces soepel verloopt en aan de verwachtingen van alle betrokkenen wordt voldaan. Kortom, vertalen is meer dan alleen het omzetten van woorden van de ene taal naar de andere. Het is een kunst die diepgaand begrip, creativiteit en empathie vereist. Door het misverstand rond vertalen te doorbreken en de complexiteit ervan te erkennen, kunnen we een dieper respect ontwikkelen voor de vaardigheden en inspanningen die vertalers inzetten om bruggen tussen talen en culturen te slaan.

Vertalen: een inleiding, deel 1

1 Talen en vertalen: het intrigerende samenspel van standaardtalen en groepstalen

Taal is een fascinerend fenomeen dat de mensheid al eeuwenlang verbindt en definieert. De diversiteit aan talen over de hele wereld weerspiegelt niet alleen culturele verschillen, maar vormt ook een complex web van communicatie. In deze verstrengelde taalkundige wereld is vertalen een kunst op zich. Dit artikel verkent het boeiende terrein van talen en vertalen, waarbij we ons richten op twee cruciale aspecten: de dynamiek van standaardtalen en groepstalen, en het subtiel evenwicht van vertalen als een aanpassingsproces.

1a. Standaardtaal en groepstalen: een intrigerende dans

Talen evolueren voortdurend, en uit deze voortdurende veranderingen ontstaan standaardtalen en groepstalen. Standaardtalen worden vaak beschouwd als de norm of de officiële versie van een taal, vastgelegd door academische en taalkundige autoriteiten. Ze fungeren als een soort taalkundig kompas, waardoor communicatie binnen een bredere gemeenschap gestroomlijnd wordt.

Echter, binnen elke taal bestaan er diverse groepstalen die hun eigen unieke kenmerken en nuances hebben. Deze groepstalen ontstaan in specifieke sociale, regionale of culturele contexten en dienen vaak als een vorm van identiteitsuiting voor bepaalde gemeenschappen. Denk hierbij aan dialecten, sociolecten of zelfs straattaal. Hoewel standaardtalen uniformiteit brengen, bieden groepstalen een rijke variatie en diepere inzichten in de culturele diversiteit.

1b. Vertalen is aanpassen: de kunst van culturele bruggen bouwen

Vertalen is veel meer dan het omzetten van woorden van de ene taal naar de andere; het is een complexe kunstvorm die begrip en nuance vereist. In essentie is vertalen aanpassen. Het gaat niet alleen om het overbrengen van de letterlijke betekenis van woorden, maar ook om het vastleggen van de culturele context, subtiliteiten en emoties die inherent zijn aan de oorspronkelijke taal.

Bij het vertalen van standaardtalen is de uitdaging om de formele structuur en juiste terminologie te behouden. Dit vereist een diepgaande kennis van zowel de brontaal als de doeltaal, evenals een begrip van de culturele connotaties die in de tekst verscholen liggen. Voor groepstalen is de uitdaging complexer omdat deze vaak minder gestandaardiseerd zijn en sterker verbonden met specifieke gemeenschappen. Hier is het van essentieel belang dat vertalers niet alleen woorden vertalen, maar ook de culturele nuances begrijpen en overbrengen.

Een effectieve vertaler fungeert als een bruggenbouwer tussen talen en culturen, waarbij hij de subtiliteiten van beide werelden vastlegt. Het vermogen om zowel de essentie als de culturele context over te brengen, maakt vertalen tot een onmisbare schakel in de wereld van interculturele communicatie. Het samenspel van standaardtalen en groepstalen belicht de rijke diversiteit van talen over de hele wereld. Vertalen, als kunst van aanpassing, speelt een cruciale rol bij het verbinden van deze linguïstische werelden. Het overstijgt louter woorden en fungeert als een venster naar de complexiteit en schoonheid van menselijke expressie, ongeacht de taal waarin deze wordt geuit.

The difficulties of technical translations

Today a colleague wrote on a translators’ chat list:

“Technical manuals have always been a notorious field of terrible translation work, so it seems a little naive to think quality is of the utmost importance.”

My colleague could be right about that “notorious field of terrible translation work”, but I’m afraid he looks a bit too much at technical translations from the point of view of a literary translator.

Technical translations can be difficult for various reasons.

The following sentence is an example from a manual for a forklift I’m working on at the moment:

“This bug causes problems when scanning operator cards, resulting in misread card strings.”

“String” in this sense should be “tekenreeks” in Dutch. That would be the correct translation.

However, in IT they usually do not translate “string”, but leave it as it is.

Why? Because the IT people don’t know any better, that’s why. And that is because even the Dutch use English texts a lot.

That means that if I translate “card string” by “kaarttekenreeks”, they’ll reject the translation.

Moreover: the legacy translations have “string” a few times, always left untranslated.

The only thing I can do is keep “string” and consider it as “technical language”.

It’s not a matter of “terrible translation work”, it’s that as a translator you don’t have much choice.

I have an IT dictionary with translations for lots of IT words, but the clients never accept them. As a matter of fact, in my early days I lost a client when I applied it.

Engelse handelscorrespondentie in de praktijk, door W. Bladen en F. Rohrer

Bespreking: Peter Motte, 440 woorden

1990. Dat is al een tijd geleden. Toen verscheen “Engelse handelscorrespondentie in de praktijk”. Hier en daar vind je het vermeld met als ondertitel: “Snel zaken doen per fax. Complete brieven voor directe toepassing”. “Volledig verouderd,” denken velen.

Maar voorzichtig: het is boek in hoofdzaak gericht op eerstejaarsstudenten, wat blijkt uit de zowat honderd bladzijden woordenschatlijsten, met o.a. onregelmatige werkwoorden, nationaliteiten en plaatsnamen. Iedere hedendaagse student zal hier nog altijd veel mee leren.

De auteurs hebben de stof aangebracht met brieven die aan elkaar worden gehaakt door een verhaal waarin een zakenman en zijn zoon het dagelijks werk in een firma afhandelen. Dat is het praktische aspect dat in de titel wordt vermeld. Je kunt het hele boek als een simulatiespel zien. Er staan zelfs een paar telefoongesprekken in. Er worden goederen ingekocht en doorverkocht, er worden sollicitaties afgenomen, klachtenbrieven behandeld, te late betalingen aangepakt, gezocht naar vertegenwoordigers en handelspartners, inlichtingen over kredietwaardigheid ingewonnen …

E-mail was in de tijd nog onbekend, maar faxen werden wel al gebruikt. Er zijn dan ook enkele faxen als voorbeeld. Het is merkwaardig om die nu te zien: het lijkt alsof de fax werd beschouwd als een snelle variant van het telegram, maar de frasering was wat ruimer. Geen weggelaten woordjes meer, maar terwijl faxen op een bepaald moment alle kenmerken van een normale brief hadden, is dat in deze voorbeelden helemaal het geval niet.

Behalve de voorbeelden van vooral brieven en wat faxen en telefoongesprekken, met elkaar verbonden door dialogen tussen de betrokkenen, zijn er diverse oefeningen. Het gaat van invuloefeningen waarbij een ontbrekend woord moet worden aangebracht zoals een voorzetsel of een opgegeven werkwoord in de goede vorm moet worden geschreven, tot vertaaloefeningen. Aangezien het boek soms uitspraakoefeningen bevat waarin fonetische spelling wordt toegepast, was er misschien ook een deel voor de leraar bestond, maar daar wordt nergens naar verwezen en we vonden er ook geen sporen van op internet.

Het boek werd ooit aangeprezen met “Een voortreffelijke hulp bij allerlei dagelijks terugkerende correspondentieproblemen”. Zo ver zouden we het tegenwoordig niet meer durven drijven doordat e-mail ontbreekt, maar het is nog altijd een degelijk boek dat de student een goede en uitgebreide basiswoordenschat en kennis van Engelse zinswendingen meegeeft, en een inkijk in dagelijkse handelspraktijken zonder in een bedrijf te moeten zijn.

Engelse handelscorrespondentie in de praktijk, W. Bladen en F. Rohrer, 1990, Amsterdam, Omega-boek, geïllustreerd, met lijst onregelmatige werkwoorden, woordenlijst Engels-Nederlands en Nederlands-Engels, oorspr. “Five steps in business correspondence”, vertaald uit het Duits door Gerard Grasman, paperback, 250 p’s, 21,5x14x2 cm, isbn 90-6057-505-9

donderdag 11 – zaterdag 13 januari 2024

Bureau de Traduction Motte – 9

Tourné vers l’Avenir de la Traduction Technique

Alors que les industries continuent d’évoluer et de se mondialiser, la nécessité d’une traduction technique précise et culturellement sensible devient de plus en plus cruciale. Le Bureau de Traduction Motte, avec son histoire riche et son engagement envers l’excellence, est à l’avant-garde de la traduction technique, prêt à relever les défis d’un paysage linguistique en constante évolution. Dans un monde où la précision compte, le Bureau de Traduction Motte demeure un partenaire fiable pour les entreprises cherchant à communiquer leur expertise technique sur la scène mondiale.

Übersetzungsbüro Motte 9

Zukunftsweisend in der technischen Übersetzung

Da Branchen weiterhin evolvieren und globalisiert werden, wird der Bedarf an genauen und kulturell sensiblen technischen Übersetzungen immer kritischer. Das Übersetzungsbüro Motte, mit seiner reichen Geschichte und dem Bekenntnis zur Exzellenz, steht an vorderster Front der technischen Übersetzung, bereit, die Herausforderungen einer sich ständig verändernden Sprachlandschaft zu bewältigen. In einer Welt, in der Präzision zählt, bleibt Motte ein zuverlässiger Partner für Unternehmen, die ihre technische Expertise auf globaler Bühne kommunizieren möchten.

Translation Agency Motte – 9

Future-Forward in Technical Translation

As industries continue to evolve and globalize, the need for accurate and culturally sensitive technical translation becomes increasingly critical. Translation Agency Motte, with its rich history and commitment to excellence, stands poised at the forefront of technical translation, ready to navigate the challenges of an ever-changing linguistic landscape. In a world where precision matters, Motte remains a reliable partner for businesses seeking to communicate their technical expertise on a global stage.

Bureau de Traduction Motte – 8

Embrasser la Complexité avec Expertise

La gamme diversifiée de textes techniques que le Bureau de Traduction Motte gère exige plus qu’une simple compétence linguistique – elle demande une compréhension approfondie des industries concernées. L’engagement du Bureau de Traduction Motte envers l’excellence est évident dans sa capacité à embrasser la complexité de la traduction technique à travers les secteurs automobile, informatique, machines, outils de communication, logiciels, tourisme et affaires. En combinant la finesse linguistique avec une connaissance spécifique de l’industrie, le Bureau de Traduction Motte s’assure que le contenu technique de ses clients est non seulement traduit, mais aussi communiqué efficacement à un public mondial.

Übersetzungsbüro Motte 8

Komplexität mit Expertise umarmen

Die vielfältige Palette von technischen Texten, die das Übersetzungsbüro Motte behandelt, erfordert mehr als nur sprachliche Kompetenz – sie verlangt ein tiefes Verständnis der beteiligten Branchen. Die Hingabe von Motte zur Exzellenz zeigt sich in seiner Fähigkeit, die Komplexität der technischen Übersetzung in den Bereichen Automobil, IT, Maschinenbau, Kommunikationstools, Software, Tourismus und Wirtschaft zu bewältigen. Durch die Kombination von sprachlicher Finesse mit branchenspezifischem Wissen stellt Motte sicher, dass die technischen Inhalte seiner Kunden nicht nur übersetzt, sondern auch effektiv an ein globales Publikum kommuniziert werden.

Translation Agency Motte – 8

Embracing Complexity with Expertise

The diverse range of technical texts that Translation Agency Motte handles requires more than linguistic proficiency—it demands a deep understanding of the industries involved. Motte’s commitment to excellence is evident in its ability to embrace the complexity of technical translation across automotive, IT, machinery, communication tools, software, tourism, and business sectors. By combining linguistic finesse with industry-specific knowledge, Motte ensures that its clients’ technical content is not only translated but also effectively communicated to a global audience.